بایت پلیت ارتودنسی چیست؟

بایت پلیت ارتودنسی وسیله‌ای کوچک پلاستیکی که گاها با سیم‌های فلزی همراه است، شناخته می شود. خیلی از بیماران خانم دکتر حاج همتی وقتی برای اولین بار این دستگاه  را میبینند، درباره اینکه بایت پلیت ارتودنسی چیست سوال دارند. پس تصمیم گرفتیم در یک مقاله از کلینیک ارتودنسی دکتر ایلناز حاج همتی به طور جامع آن را توضیح دهیم.

بایت پلیت ارتودنسی چیست؟

بایت پلیت ارتودنسی یک دستگاه کوچک از جنس اکریلیک (پلاستیک سخت پزشکی) و گاهی سیم‌های فلزی است که روی دندانهای جلویی یا عقبی قرار می‌گیرد.

کار اصلی آن این است که مانع از تماس کامل دندان‌های بالا و پایین با هم بشود. این فاصله کنترل شده، به دندان‌های عقبی اجازه می‌دهد تا کمی رویش پیدا کنند و عمق گاز گرفتن کاهش یابد.

به بیان ساده‌تر، مثل یک گوی ظریف عمل می‌کند که فک‌ها را در موقعیت درست نگه می دارد تا روند اصلاح ناهنجاری‌های عمودی فک آغاز شود.

همچنین بخوانید: پلاک دندان در ارتودنسی چیست؟

کاربرد بایت پلیت ارتودنسی

این دستگاه بیشتر برای سه گروه از بیماران کاربرد دارد:

درمان دیپ بایت: اصلی ترین کاربرد بایت پلیت ارتودنسی، کاهش همپوشانی عمودی دندان‌های جلویی است. این وضعیت اگر اصلاح نشود، باعث سایش مینا و آسیب لثه می‌شود.

محافظت در برابر دندان قروچه: در افرادی که عادت به ساییدن دندان‌ها دارند، این دستگاه نقش یک سپر را بازی می‌کند و از کوتاه شدن دندان‌های عقبی جلوگیری خواهد کرد.

کمک به درمان با بریس: وقتی دندان های بالا به براکت‌های پایین برخورد می‌کنند و باعث کنده شدن آن‌ها می‌شوند، کاربرد بایت پلیت ارتودنسی ایجاد فضای ایمن برای جلوگیری از این برخورد است.

معرفی انواع بایت پلیت در ارتودنسی

برای معرفی انواع بایت پلیت در ارتودنسی، باید دو دسته بندی اصلی را بشناسید:

دسته اول: بر اساس محل قرارگیری شامل:

• بایت پلیت قدامی: پشت دندان‌های جلوی بالا قرار می‌گیرد و مانع تماس دندان‌های عقبی می‌شود. انتخاب اول برای درمان دیپ بایت است.
• بایت پلیت خلفی: روی دندان‌های آسیاب سوار می‌شود و مانع رسیدن دندان های جلو به هم میگردد. بیشتر برای اپن بایت و کراس بایت کاربرد دارد.

دسته دوم: بر اساس نحوه‌ی نصب شامل:

• نوع متحرک: قابل برداشتن توسط بیمار؛ نیاز به همکاری بالایی دارد، اما تمیز کردنش راحت تر است.
• نوع ثابت: به پشت دندان‌ها چسبانده می‌شود؛ نگرانی بابت فراموشی یا گم کردن ندارید، اما غذا خوردن با آن نیاز به کمی تمرین دارد.

انتخاب بین این انواع، به تشخیص متخصص و نوع ناهنجاری فکی شما بستگی دارد.

تفاوت‌های بایت پلیت قدامی و خلفی

انتخاب هرکدام، به هدف درمانی و نوع ناهنجاری شما بستگی دارد. در جدول زیر، تفاوت‌های کلیدی این دو را کنار هم قرار داده‌ایم:

انتخاب بین این دو، به نوع ناهنجاری فکی شما بستگی دارد. اگر مشکل اصلی دیپ بایت است، سراغ نوع قدامی می‌رویم و اگر اپن بایت یا کراس بایت دارید، نوع خلفی انتخاب می‌شود.

همچنین بخوانید: انواع پلاک های ارتوپدی فک

بررسی مزایا و معایب بایت پلیت

مثل هر ابزار درمانی دیگری، بایت پلیت هم نقاط قوت و ضعف خودش را دارد. از نظر مزایا، چند نکته را نباید از دست داد:

• سرعت در اصلاح دیپ بایت؛ بدون این دستگاه، درمان با بریس زمان بیشتر خواهد برد.
• محافظت از انواع براکت های ارتودنسی در بیمارانی که همزمان بریس دارند
• قابلیت هماهنگی با سایر روش‌های ارتودنسی

در کنار این مزایا، چالش‌هایی هم وجود دارد که باید از آنها باخبر باشید:

• اختلال موقت در تکلم (به خصوص حروف “س” و “ش”) در روزهای ابتدایی
• درد و فشار خفیف روی دندان‌ها و لثه در هفته‌های ابتدایی
• محدودیت در خوردن غذاهای سفت
• احتمال کنده شدن یا شکستن دستگاه (به ویژه در نوع قدامی)
• امکان ایجاد اپن بایت در موارد نادر، که با نظارت متخصص قابل کنترل است

خبر خوب اینکه اکثر این عوارض طی یک تا دو هفته برطرف می‌شوند و بیمار به شرایط جدید عادت می‌کند.

چگونه بایت پلیت مناسبی انتخاب کنیم؟

پزشک شما بر اساس این عوامل تصمیم گیری می‌کند:

• نوع و شدت ناهنجاری فکی (دیپ بایت، اپن بایت، کراس بایت یا دندان قروچه)
• سن و الگوی رشد (در کودکان و نوجوانان، انتخاب می‌تواند با بزرگسالان تفاوت داشته باشد)
• میزان همکاری بیمار (اگر می‌توانید منظم از نوع متحرک استفاده کنید، گزینه‌ی خوبی است؛ در غیر این صورت نوع ثابت توصیه می‌شود)
• سایر درمان‌های همزمان (هماهنگی با بریس‌های ارتودنسی ثابت)
• وضعیت سلامت لثه (در صورت بیماری لثه، نوع متحرک به دلیل قابلیت تمیز کردن بهتر، مناسب‌تر است)

بهترین کار این است که در جلسه معاینه، تمام سوالات و نگرانی‌های خود را با متخصص در میان بگذارید تا ایشان با بررسی دقیق مدل دندان‌ها، بهترین گزینه را برایتان تجویز کنند.

نحوه نگهداری از بایت پلیت ارتودنسی

مراقبت از بایت پلیت کار سختی نیست، اما چند نکته‌ی کلیدی دارد:

• بایت پلیت متحرک را با مسواک نرم و آب ولرم (نه داغ) تمیز کنید.
• وقتی دستگاه را از دهان خارج می‌کنید، حتما درون جعبه‌اش بگذارید.
• هفته‌ای یکبار از قرص‌های تمیز کننده مخصوص دندان مصنوعی استفاده کنید.
• دستگاه را در معرض نور مستقیم خورشید یا آب جوش قرار ندهید.

اگر بایت پلیت ثابت دارید، مسواک زدن اطراف آن را با دقت بیشتری انجام دهید تا مواد غذایی زیر آن گیر نکنند.

همچنین بخوانید: آیا برداشتن ارتودنسی درد دارد؟

بایت پلیت ارتودنسی درد دارد؟

در روزهای اول، احساس فشار، ناراحتی یا درد خفیفی روی دندان‌ها و لثه طبیعی است. این یعنی دستگاه دارد کار خودش را انجام می‌دهد و شدت این ناراحتی در چند روز اول بیشتر است و بعد کاهش می‌یابد.

خبر خوب اینکه همه این علائم طی یک تا دو هفته برطرف می‌شوند. برای کاهش درد، می‌توانید از مسکن‌های ساده مثل استامینوفن استفاده کنید یا دهان را با آب نمک گرم بشویید.

اگر بعد از چند هفته درد شدیدی داشتید یا دستگاه مدام به بافت‌های دهان فشار می‌آورد، با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید تا تنظیمات لازم را انجام دهد.

جمع بندی

بایت پلیت ارتودنسی با وجود سایز کوچکش، نقش مهمی در اصلاح دیپ بایت، محافظت از براکت‌ها و جلوگیری از سایش دندان‌ها دارد.

انتخاب نوع مناسب بر عهده متخصص ارتودنسی است و با توجه به نوع ناهنجاری شما تعیین می‌شود. درد و ناراحتی اولیه، اختلال موقت در تکلم و افزایش بزاق، همگی طبیعی هستند و طی یک تا دو هفته برطرف می‌شوند.

سوالات متداول

1. بایت پلیت را چند ساعت باید استفاده کنم؟

نوع متحرک ۲۴ ساعت شبانه روز (به جز زمان های خاص) و نوع ثابت به طور مداوم در دهان باقی می‌ماند.

2. با بایت پلیت می‌شود غذا خورد؟

نوع متحرک را میتوانید هنگام غذا خارج کنید اما نوع ثابت در دهان می‌ماند.

3. بایت پلیت روی تکلم تأثیر می‌گذارد؟

بله، در چند روز اول تلفظ بعضی حروف مختل می‌شود. این مشکل موقتی است و طی یک تا دو هفته برطرف می‌شود.

منبع: greatorthosmiles