حرکت دندانها در درمان ارتودنسی بر پایه اعمال نیرو انجام می شود. با این حال، زمانی که به یک دندان نیرو وارد میشود، دندانهای مجاور نیز تحت تأثیر قرار میگیرند و جابجا خواهتد شد. ارتودنتیست برای جلوگیری از این اتفاق و هدایت دقیق نیروها از مفهومی به نام انکوریج استفاده میکند.
در ادامه با انکوریج ارتودنسی چیست، چه کاربردی دارد و چه روش هایی برای ایجاد آن در درمان های ارتودنسی مورد استفاده قرار میگیرد، اشنا خواهیم شد.
انکوریج ارتودنسی چیست؟
انکوریج ارتودنسی یعنی ایجاد یک تکیه گاه ثابت و قابل کنترل که نیروی وارد شده به دندان های هدف را جذب کند و اجازه ندهد دندانهای دیگر از جای خودشان حرکت کنند. به عبارت دیگر؛ وقتی ما یک دندان را با بریس یا سیم کشی تحت فشار میگذاریم، دندانهای مجاور هم ناخودآگاه تحت تاثیر قرار خواهند گرفت. انکوریج در ارتودنسی دقیقا قرار است جلوی این همراهی ناخواسته را بگیرد.
به این ترتیب، درمان تحت کنترل ما قرار می گیرد و شما نگران جابجایی دندانهای سالمتان نخواهید بود.
کاربرد انکوریج در ارتودنسی
کاربرد انکوریج در ارتودنسی زمانی مشخص میشود که لازم باشد برخی دندانها حرکت کنند و سایر دندانها در جای خود ثابت بمانند. ارتودنتیست با استفاده از انکوریج، نیروهای درمانی را کنترل میکند تا جا به جایی دندانها بهتر انجام شود و از حرکت ناخواسته دندانهای تکیه گاهی جلوگیری شود.
انکوریج ارتودنسی در درمانهایی مانند بستن فاصله دندانها پس از کشیدن دندان، اصلاح بیرون زدگی دندانهای جلو، مرتب کردن دندانهای نهفته و اصلاح ناهنجاریهای پیچیده فکی کاربرد دارد. هرچه میزان حرکت مورد نیاز بیشتر باشد، انتخاب نوع مناسب انکوریج اهمیت بیشتری پیدا میکند و میتواند روند درمان را قابل پیش بینی کند.
همچنین بخوانید: سفالومتری ارتودنسی چیست؟
معرفی انواع انکوریج در ارتودنسی
انکوریج در ارتودنسی یک نسخه مشخص نیست. بسته به این که چه مقدار نیرو نیاز داریم و کدام دندانها باید بی حرکت بمانند، نوع انکوریج فرق میکند. در ادامه مهمترین دسته بندیهایی که دکتر حاج همتی، دکتر متخصص ارتودنسی کودکان در غرب تهران هنگام طراحی درمان از آن استفاده میکنند را با هم مرور میکنیم.
1. انکوریج داخل دهانی (Intraoral Anchorage)
تکیه گاه را از خود دهان تأمین میکنیم. رایج ترین حالت، استفاده از دندانهای دیگر به عنوان لنگر است. به طور مثال برای بستن یک فاصله، چند دندان آسیای عقبی را به هم متصل میکنیم تا یک تکیه گاه گروهی بسازند. گاهی هم از بافت کام کمک میگیریم، اما پایداری آن به اندازه دندانها نیست.
2. انکوریج خارج دهانی (Extraoral Anchorage)
تکیه گاه از بیرون دهان میآید. معروفترینش همان هدگیر (Headgear) است که با بندهایی دور سر یا گردن بسته میشود. این روش بیشتر برای کنترل رشد فک یا جلوگیری از حرکت دندانهای عقبی در درمانهای سنگین به کار میرود. نقطه ضعفش این است که موفقیتش به همکاری منظم شما بستگی دارد.
3. انکوریج اسکلتی (Skeletal Anchorage)
اینجا تکیه گاه را روی استخوان فک می سازیم. ابزارهایی مثل مینی اسکرو (TADs) یا مینی پلیت در استخوان جایگذاری میشوند و تقریبا هیچ حرکت ناخواستهای ندارند. اگر بخواهیم انکوریج دندان را در سخت ترین شرایط ممکن کنترل کنیم، سراغ این نوع میرویم.
4. انکوریج مطلق و نسبی
در نوع مطلق، تکیه گاه هیچ حرکتی نمیکند و تمام نیرو صرف جابجایی دندان هدف میشود (معمولا با اسکلتی به دست میآید). در نوع نسبی، مقدار کمی حرکت در دندانهای تکیهگاهی قابل قبول است، اما باید قابل پیش بینی باشد.
5. انکوریج ساده، مرکب و تقویت شده
- ساده: فقط یک دندان به عنوان تکیه گاه (مناسب موارد سبک)
- مرکب: چند دندان با هم یک واحد تکیه گاهی میسازند (مقاومت بیشتر)
- تقویت شده: علاوه بر دندانها از ابزار کمکی مثل مینی اسکرو هم استفاده میکنیم
برای اینکه دسته بندی برایتان شفافتر شود، این جدول را ببینید:
| نوع انکوریج | تکیهگاه از کجاست؟ | پایداری | نیاز به همکاری بیمار |
| داخل دهانی | دندانها یا کام | متوسط تا خوب | کم |
| خارج دهانی | هدگیر (سر یا گردن) | متوسط | زیاد |
| اسکلتی | استخوان فک با مینیاسکرو | بسیار بالا | کم |
| مطلق | معمولا اسکلتی | بدون حرکت | کم |
| نسبی | دندانها | حرکت جزئی قابل قبول | کم |
مزایای استفاده از انکوریج ارتودنسی
شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا متخصص ارتودنسی باید وقت بگذارد و انکوریج در ارتودنسی را با دقت طراحی کند؟ مگر بدون آن چه اتفاقی میافتد؟ اجازه دهید چند فایده ملموس این روش را با هم مرور کنیم:
- دقت بیشتر در حرکت دندانها: نیرو فقط به همان دندانی میرسد که باید جا به جا شود، نه دندانهای کناری.
- حفظ دندانهای سالم: دندانهایی که قرار است تکیه گاه باشند، سر جای خودشان میمانند و تکان نمیخورند.
- درمان کوتاهتر: وقتی از اول تکیه گاه درست بسته شود، کمتر پیش میآید درمان نیاز به اصلاح یا تغییر مسیر پیدا کند.
- امکان درمان موارد سخت بدون جراحی: با انکوریج اسکلتی (مینی اسکرو) گاهی کارهایی میشود که قبلا نیاز به عمل فک داشت.
البته همه این مزایا زمانی به دست میآید که متخصص نوع مناسب انکوریج را برای شرایط خاص شما انتخاب کند. به همین دلیل است که در طرح درمان همیشه یک بخش جداگانه به تحلیل انکوریج ارتودنسی چیست و چه نوعی به درد شما میخورد اختصاص داده میشود.
همچنین بخوانید: بررسی فرق ارتودنسی متحرک و ثابت
انکوریج دندان برای چه افرادی مناسب است؟
همه بیماران ارتودنسی به یک اندازه به انکوریج دندان نیاز ندارند. شرایط زیر نشان از آن است که شما هم جزو افرادی هستید که در درمانشان از انکوریج استفاده میشود:
- افرادی که دندان کشیدهاند: اگر دندانی کشیده شده باشد و بخواهیم فضای خالی را با حرکت دندانهای دیگر ببندیم، بدون یک تکیه گاه، کار سختی است.
- دندان نیش بیرون زده یا نهفته: برای آوردن دندان نیش به جای اصلیاش، باید دندانهای عقبی کاملا سر جای خود بمانند. این جا انکوریج در ارتودنسی ضروری میشود.
- بیمارانی که فکشان رشد نامتعارفی دارد: گاهی میخواهیم جلوی رشد بیشتر فک پایین یا بالا را بگیریم. روشهایی مثل هدگیر (انکوریج خارج دهانی) مخصوص همین گروه است.
- افرادی که ارتودنسی ناموفق داشتهاند: اگر در گذشته دندانهایی که نباید حرکت میکردند، جابجا شدهاند، یعنی انکوریج ارتودنسی درست کنترل نشده بود. در درمان مجدد، استفاده از انکوریج اسکلتی (مینی اسکرو) خیلی کمک میکند.
- بیماران با مال اکلوژن شدید: مواردی که چندین دندان باید جابجا شوند بدون این که بقیه تکان بخورند، بدون انکوریج ارتودنسی چیست و کاربرد عملی آن عملا قابل درمان نیستند.
البته تشخیص نهایی با متخصص ارتودنسی است. در جلسه معاینه، بعد از گرفتن عکس و تحلیل مدل فک، مشخص میشود که سطح نیاز شما به انکوریج دندان کم است یا زیاد و از کدام نوع آن باید کمک گرفت.
جمع بندی
انکوریج ارتودنسی را می شود همان لنگر مخفی درمان دانست؛ چیزی که بیمار آن را نمیبیند اما اگر درست کار نکند، کل نتیجه تحت تأثیر قرار میگیرد. ما دیدیم انکوریج در ارتودنسی چطور مانع حرکت ناخواسته دندانهای سالم میشود، چه انواعی دارد (داخل دهانی، خارج دهانی، اسکلتی) و کدام بیماران بیشتر به آن نیاز دارند.
اگر تجربهای از درمان با مینی اسکرو یا هدگیر دارید، یا سوالی درباره انکوریج دندان برای خودتان یا فرزندتان باقی مانده، پایین همین صفحه در بخش کامنتها برایمان بنویسید.
سوالات متداول
1. آیا استفاده از مینی اسکرو در انکوریج ارتودنسی دردناک است؟
نه خیلی! قرار دادن مینی اسکرو با بیحسی موضعی انجام میشود و بعد از آن فقط یک فشار خفیف یا حساسیت مختصر خواهید داشت.
2. مدت زمان ماندگاری مینی اسکروها در دهان چقدر است؟
معمولا بین چند ماه تا یک سال و نیم، بسته به نوع درمان. بعد از اتمام نقششان، متخصص در چند ثانیه بدون نیاز به بی حسی آن را خارج میکند.
3. آیا در طول درمان با هدگیر میشوم بخوابم؟
بله اما باید به موقعیت خوابتان دقت کنید. بعضی بیماران برای عادت کردن یکی دو هفته زمان نیاز دارند.
4. آیا همه کسانی که ارتودنسی میکنند به انکوریج اسکلتی (مینیاسکرو) نیاز دارند؟
خیر. در خیلی از درمانهای ساده، همان دندانهای خود بیمار به عنوان تکیه گاه کافی هستند. مینی اسکرو بیشتر برای کیسهای پیچیده یا زمانی که دندانهای تکیه گاهی خودشان ضعیف هستند به کار میرود.
