ارتودنسی دندان ایمپلنت شده با دندان طبیعی از نظر نحوه قرارگیری در استخوان و قابلیت جا به جایی تفاوت دارد. در واقع داشتن دندان ایمپلنت شده به این معنا نیست که دیگر امکان انجام ارتودنسی وجود ندارد؛ علت اصلی این تفاوت، ساختار ایمپلنت است.
پایه ایمپلنت پس از قرارگیری در استخوان فک و طی فرآیند جوش خوردن، مانند دندان طبیعی قابلیت جابه جایی ندارد و این عملیات ارتودنسی را با چالش روبرو می کند. با ما در مجموعه ارتودنسی خانم دکتر ایلناز حاج همتی همراه باشید.
آیا دندان ایمپلنت شده را میتوان ارتودنسی کرد؟
لازم است که بدانید؛ ایمپلنت پس از قرارگیری در استخوان و طی فرآیند اسئواینتگریشن (جوش خوردن با استخوان فک) به یک ساختار ثابت تبدیل می شود و برخلاف دندان طبیعی، با نیروهای معمول ارتودنسی جابجا نمی شود. در این حالت دندان های طبیعی اطراف ایمپلنت می توانند در بسیاری از شرایط تحت درمان قرار بگیرند و متخصص ارتودنسی، موقعیت ثابت ایمپلنت را طرحی از روش درمان در نظر می گیرد.
دندان طبیعی به وسیله رباط پریودنتال در استخوان قرار گرفته و در درمان ارتودنسی، نیروهای تدریجی باعث بازسازی تدریجی بافت های اطراف ریشه میگردند و دندان به موقعیت جدید هدایت می شود. در مقابل پایه ایمپلنت مستقیما با استخوان فک یکپارچه شده و نمی توان آن را مانند دندان طبیعی با براکت و سیم ارتودنسی به سمت دیگری حرکت داد. برای اینکه بدانید چه دندان هایی نیاز به ارتودنسی دارند مقاله مربوطه را مطالعه کنید.
ارتودنسی دندان قبل از ایمپلنت
همانطور که در ابتدا هم گفتیم، توصیه تمام متخصصان این است که ابتدا ارتودنسی و بعد ایمپلنت انجام شود. وقتی شما ابتدا دندانهای خود را با ارتودنسی نظم میدهید، متخصص می تواند تمام دندان ها را به موقعیت ایده‌آل خودشان منتقل کند.
نتیجه این فرآیند باعث می شود فضای خالی دندان از دست رفته تنظیم شود تا جراح فک بتواند ایمپلنت را در بهترین زاویه و موقعیت ممکن بکارد.
در همین راستا، انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا نیز بر این اولویت بندی تاکید دارد و در یکی از مقالات خود بیان می‌کند:
«ترتیب درمانی پیشنهادی این است که بیمار ابتدا درمان ارتودنسی را برای حرکت دادن دندانها به موقعیت ایده‌آلشان انجام دهد. پس از تکمیل ارتودنسی و قرارگیری دندان ها در جای صحیح خود، میتوان ایمپلنت را جایگذاری کرد.»
گاهی اوقات ریشه این دندان ها به سمت فضای خالی کج شده و ارتودنسی این ریشه‌ها را صاف کرده و فضایی سالم برای کاشت ایمپلنت فراهم می کند. همچنین در برخی موارد حتی میتوان با حرکت دادن دندانها، فضای خالی را کاملا بست و دیگر نیازی به ایمپلنت دندان ارتودنسی نباشد.
ارتودنسی دندان ایمپلنت شده
برای ارتودنسی دندان ایمپلنت شده، از آنجایی که ایمپلنت ثابت است و حرکت نمی کند، برنامه درمانی باید حول این عضو ثابت چیده شود. دو سناریوی اصلی در این حالت وجود دارد:
سناریو اول: ایمپلنت در موقعیت مناسبی قرار دارد
این بهترین حالت ممکن است. در این شرایط، متخصص ارتودنسی از ایمپلنت به عنوان یک لنگرگاه یا تکیه‌گاه بسیار قوی استفاده می‌کند. ایمپلنت چون به هیچ وجه حرکت نمی‌کند، یک نقطه اتکای عالی برای اعمال نیرو به دندان های دیگر و حرکت دادن آن‌ها به سمت موقعیت صحیح است.
سناریو دوم: ایمپلنت در موقعیت مناسبی قرار ندارد
این وضعیت چالش‌هایی دارد. اگر ایمپلنت نسبت به طرح لبخند ایده‌آل، کمی کج یا نابجا باشد، ارتودنسی قادر نیست که آن را حرکت دهد. در این حالت، متخصص سایر دندانها را نسبت به موقعیت ایمپلنت مرتب می‌کند.
نتیجه نهایی امکان دارد 100 درصد متناسب نباشد و یک ناهماهنگی جزئی در محل ایمپلنت باقی بماند. البته گاهی میتوان پس از اتمام ارتودنسی، با تعویض روکش ایمپلنت، این ناهماهنگی ظاهری را تا حد زیادی اصلاح کرد.
انجام ارتودنسی و ایمپلنت همزمان
انجام این دو درمان به صورت همزمان کار غلطی است. اما یک برنامه درمانی یکپارچه که در آن هر دو درمان به صورت هماهنگ انجام شوند، کاملا امکانپذیر است. همانطور که گفتیم، اولویت اصلی با ارتودنسی است. اما استثناهایی هم وجود دارد.
| ویژگی | ارتودنسی قبل از ایمپلنت | ارتودنسی بعد از ایمپلنت | درمان یکپارچه (موارد نادر) |
| شرایط | فرد به هر دو درمان نیاز دارد و هنوز ایمپلنت نکاشته | فرد از قبل ایمپلنت دارد و اکنون میخواهد دندانهای دیگر را مرتب کند. | نیاز به یک تکیه‌گاه بسیار قوی برای جابجایی دندانها وجود دارد. |
| مزایا | نتیجه زیبایی و عملکردی بهتر و قرارگیری ایمپلنت ایده‌آل. | استفاده از ایمپلنت به عنوان لنگرگاه قوی، کوتاه شدن زمان درمان در برخی موارد. | حل مشکلات پیچیده دندانی که بدون لنگرگاه ثابت ممکن نیست. |
| چالش‌ها | نیاز به صبر و طی کردن دوره کامل ارتودنسی قبل از کاشت دندان. | ایمپلنت ثابت است و حرکت نمی‌کند؛ نتیجه نهایی به موقعیت اولیه ایمپلنت بستگی دارد. | نیاز به هماهنگی بسیار بالا بین تیم درمانی؛ برنامه ریزی بسیار دقیق. |
ارتودنسی بعد از ایمپلنت چگونه انجام می شود؟
در ارتودنسی بعد از ایمپلنت، ابتدا موقعیت ایمپلنت و وضعیت دندان های طبیعی اطراف آن بررسی می شود تا مشخص شود کدام دندان ها باید جا به جا شوند. از آنجا که ایمپلنت برخلاف دندان طبیعی حرکت نمی کند، در طرح درمان به عنوان یک نقطه ثابت در نظر گرفته می شود و دندان های طبیعی اطراف آن برای اصلاح نامرتبی، فاصله، چرخش، شیب یا مشکلات بایت حرکت داده می شوند.
پیش از شروع درمان، عوامل زیر باید بررسی شوند:
- محل قرارگیری ایمپلنت
- میزان یکپارچگی آن با استخوان
- سلامت لثه و بافت های اطراف
- وضعیت دندان های مجاور و ریشه های طبیعی
- فضای موجود بین دندان ها
- نوع و شدت ناهنجاری دندانی یا فکی
- وضعیت روکش روی ایمپلنت
پیشنهاد مطالعه: نحوه درمان کراس بایت با ارتودنسی
مزایا و معایب ارتودنسی دندان ایمپلنت شده
انجام ارتودنسی دندان ایمپلنت شد، یک حالت پنجاه پنجاه است که آگاهی از مزایا و معایب آن ضروری است. از یک سو، ایمپلنت به دلیل ثبات کامل، یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود.
این قطعه ثابت به عنوان یک «لنگرگاه مطلق» عمل کرده و به متخصص اجازه می‌دهد تا با کنترل بیشتری دندانهای دیگر را حرکت دهد و فضا را حفظ کند. این ویژگی در درمان‌هایی مانند ارتودنسی نامرئی بسیار کمک‌کننده است.
از سوی دیگر، بزرگترین چالش، همین عدم قابلیت حرکت ایمپلنت است. اگر ایمپلنت در موقعیت ایده‌آلی کاشته نشده باشد، نمیتوان آن را جابجا کرد و این موضوع ظاهر لبخند را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
این محدودیت ممکن است نیاز به اصلاحات بعدی، مانند تعویض روکش ایمپلنت پس از اتمام ارتودنسی، را ایجاب کند و گزینه‌های متخصص را در چیدن طرح درمان محدودتر سازد.
تفاوت های ارتودنسی دندان طبیعی و ایمپلنت
تفاوت اصلی ارتودنسی دندان طبیعی و ارتودنسی دندان ایمپلنت شده در «قابلیت حرکت» آن هاست. دندان طبیعی تحت نیروهای ارتودنسی به تدریج جا به جا شود، اما ایمپلنت پس از جوش خوردن با استخوان فک، به صورت یک واحد کاملا ثابت عمل می کند و حرکت نمی کند.
به همین دلیل، در افرادی که هم ایمپلنت دارند و هم نیاز به ارتودنسی پیدا می کنند، متخصص باید مشخص کند:
- کدام دندان ها باید جابه جا شوند؟
- کدام ساختارها (از جمله ایمپلنت) باید ثابت بمانند؟
- آیا فضای اطراف ایمپلنت برای حرکت دندان های مجاور کافی است؟
- آیا موقعیت نهایی دندان ها با روکش ایمپلنت هماهنگ خواهد بود؟
نکته جالب اینکه در برخی موارد، به دلیل ثبات ایمپلنت، از آن به عنوان یک نقطه اتکا (Anchorage) برای کمک به حرکت سایر دندان ها در فرآیند ارتودنسی استفاده می شود.
ارتودنسی قبل از ایمپلنت بهتر است یا بعد از آن؟
یکی از مهمترین نکات در زمینه ارتودنسی و ارتودنسی دندان ایمپلنت شده، انتخاب ترتیب صحیح روند درمان است؛ مسلما پاسخ برای همه بیماران یکسان نیست و به وضعیت دندانها و هدف نهایی درمان بستگی دارد.
اگر دندان از دست رفته و دندان های اطراف نیز نامرتب یا جابجا باشند، معمولا ابتدا موقعیت دندانهای طبیعی بررسی و در صورت نیاز اصلاح می‌شوند. در چنین شرایطی، ارتودنسی فضای مناسب برای جایگزینی دندان طبیعی را ایجاد یا اصلاح کند.
پیشنهاد مطالعه: آپنه خواب چیست و نحوه درمان آپنه خواب با ارتودنسی
مراقبت از ایمپلنت در دوران ارتودنسی
همانطور که می دانید هنگام استفاده از براکت و سیم ارتودنسی، تمیز کردن دندانها و اطراف لثه تا حدودی دشوارتر می‌شود. از طرفی در فردی که ایمپلنت دارد، توجه به بهداشت دهان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این شرایط رعایت چند نکته مهم است:
- مسواک زدن منظم و دقیق
- تمیز کردن اطراف براکت‌ها و خط لثه
- پاکسازی فواصل بین دندانها با ابزار مناسب
- مراجعه منظم برای کنترل روند ارتودنسی
- توجه به خونریزی، التهاب یا تغییرات غیرعادی اطراف ایمپلنت
طی انجام پروسه ارتودنسی دندان ایمپلنت شده رعایت نکات بهداشتی ضمن حفظ سلامت، موفقیت در نتیجه درمان و کاهش چالش هایی از قبیل عفونت، التهاب، خونریزی و… را به همراه دارند.
جمع بندی
ترتیب و نحوه درمان ارتودنسی و ایمپلنت به شرایط هر فرد بستگی دارد، اما تقریبا همیشه یک راه حل مناسب وجود دارد. مسیر استاندارد و پبشنهادی، انجام ارتودنسی قبل از کاشت ایمپلنت است.
هرچند، امکان ارتودنسی دندان ایمپلنت شده نیز وجود دارد.. مهمترین اصل، داشتن یک برنامه درمانی دقیق است که با مشورت و همکاری یک متخصص ارتودنسی باتجربه و یک جراح فک چیده شده باشد.
برای رزرو نوبت و دریافت مشاوره از دندانپزشک ارتودنسی در غرب تهران با شماره 09305155012 تماس بگیرید.
سوالات متداول
1) آیا بریس‌های ارتودنسی به روکش ایمپلنت من آسیب می‌زنند؟
خیر. متخصص ارتودنسی هنگام نصب بریس‌ها مراقبت‌های لازم را انجام می‌دهد. معمولا براکت (نگین ارتودنسی) به طور مستقیم روی روکش ایمپلنت چسبانده نمی‌شود یا از چسب‌های موقتی ضعیف‌تری استفاده می‌شود.
2) چه مدت پس از کاشت ایمپلنت می‌توانم برای ارتودنسی اقدام کنم؟
باید تا زمان پیوند کامل ایمپلنت با استخوان فک صبر کنید. این فرآیند بین 4 تا 6 ماه طول می‌کشد. جراح شما پس از دیدن عکس دندانها اجازه شروع ارتودنسی را صادر خواهد کرد.
3) آیا میتوان از ایمپلنت برای درمان ارتودنسی کودکان استفاده کرد؟
خیر. ایمپلنت فقط برای افرادی کاشته می‌شود که رشد فک آن‌ها کامل شده باشد (پس از 18 سالگی). بنابراین، در ارتودنسی کودکان، سناریوی وجود ایمپلنت مطرح نیست و تمام درمان‌ها روی دندانهای طبیعی انجام می‌شود.
