ترمیم دندان با گلاس اینومر

گاهی رژیم غذایی یا ترکیب بزاق دهان طوری است که حفره های ریزی روی دندان به وجود می‌آید. برای پر کردن این حفره‌ها، گزینه‌های مختلفی پیش روی دندانپزشکتان وجود دارد. یکی از این گزینه‌ها «ترمیم دندان با گلاس اینومر» است. در کلینیک دکتر حاج همتی می‌خواهیم ببینیم گلاس اینومر چیست، کجاها به کار می‌رود و چه خوبی‌ها و بدی‌هایی دارد.

گلاس آینومر چیست؟

گلاس آینومر یک سمان دندانی است که اولین بار سال 1965 ساخته شد و از سال 1972 وارد کلینیک های دندانپزشکی شد. ترکیب اصلی آن پودر شیشه سیلیکات به همراه یک پلیمر محلول در آب است. شاید برای شما جالب باشد که این ماده برخلاف بسیاری از سمان‌های دیگر، نیاز به چسب اضافی برای اتصال به دندان ندارد و خودش مستقیم با مینا و عاج گره میخورد.

طبق گفته سایت NCBI (منبع: ncbi.nlm.nih.gov)، گلاس آینومرها بر اساس کاربرد به چند نوع تقسیم می‌شوند که در بخش بعدی مفصل به آنها می‌پردازیم. اما برای اینکه بدانیم گلاس آینومر چیست؟ همین قدر بدانید که این ماده هم برای ترمیم با گلاس اینومر در دندان‌های دائمی (در شرایط خاص) و هم برای دندان‌های شیری کاربردهای زیادی دارد.

همچنین بخوانید: ترمیم دندان پوسیده بدون عصب کشی

نحوه ترمیم دندان با گلاس اینومر

بیایید ببینیم وقتی قرار است ترمیم دندان با گلاس اینومر انجام شود، چه روندی در کلینیک اتفاق می‌افتد.

قدم اول: بررسی و آماده سازی حفره

دندانپزشک ابتدا پوسیدگی را کامل خارج می‌کند. برای ترمیم با گلاس اینومر نیازی به خشک کردن کامل دندان مانند کامپوزیت نیست؛ همین ویژگی کار را برای دندان‌هایی که به سختی خشک می‌شوند (مثل دندان‌های زیر خط لثه) راحت می‌کند.

قدم دوم: آماده سازی ماده

گلاس آینومر از دو جزء پودر و مایع تشکیل شده. دندانپزشک این دو را با هم مخلوط میکند تا خمیری یکدست به دست بیاید. زمان کار با این ماده کم است و 2 تا 3 دقیقه بیشتر فرصت نیست تا آن را در جای خود قرار دهید.

قدم سوم: قرار دادن و شکل دهی

خمیر آماده شده را داخل حفره دندان می‌ریزند و با ابزار مخصوص شکل می‌دهند. در این مرحله، ماده مستقیم با مینا و عاج پیوند شیمیایی برقرار می‌کند. نیازی به اچ کردن (اسید تراشی) یا استفاده از چسب جداگانه نیست.

قدم چهارم: سفت شدن (ستینگ)

گلاس آینومرها به دو نوع سلف کیور (خودسخت شونده) و لایت کیور (نورسخت شونده) تقسیم می‌شوند. نوع اول طی واکنش شیمیایی در عرض چند دقیقه سفت می‌شود. نوع دوم با تاباندن نور مخصوص سخت می‌گردد. برخی محصولات ترکیبی هم وجود دارند که هم خودشان سفت می‌شوند و هم با نور!

قدم پنجم: پرداخت نهایی

بعد از سفت شدن، سطح ترمیم را صیقل می‌دهند تا با بقیه دندان هماهنگ شود و لبه‌های اضافی حذف شود. برخلاف کامپوزیت، پرداخت گلاس آینومر ظرافت کمتری دارد و سطح نهایی کمی زبرتر خواهد بود.

نکته مهم: این ماده در دقایق اولیه پس از سفت شدن، نباید تحت فشار شدید قرار بگیرد. به همین دلیل دندانپزشک از شما می‌خواهد نیم ساعت چیزی نخورید و ننوشید.

کاربردهای گلاس اینومر در دندانپزشکی

این ماده فقط برای پر کردن ساده نیست. مهمترین جاهایی که ترمیم دندان با گلاس اینومر کاربرد دارد، عبارتند از:

• دندان‌های شیری: ترمیم سریع و کم آزار، همراه با آزاد سازی فلوراید برای محافظت از دندان دائمی زیر آن.
• ضایعات گردنی (نزدیک لثه): مناطقی که خشک نگه داشتنشان سخت است و بزاق مداوم وارد حفره می‌شود.
• سمان کردن روکش و بریج: نوع لوتینگ آن برای چسباندن پروتزهای ثابت استفاده می‌شود.
• لاینینگ و پایه: قبل از ترمیم نهایی با کامپوزیت، برای محافظت از عاج و کاهش حساسیت.
• سیلانت شیارها: پر کردن شیارهای عمیق دندان‌های آسیا برای پیشگیری از پوسیدگی.
• چسباندن براکت ارتودنسی: نوع V آن به گونه‌ای طراحی شده که در پایان درمان، براکت راحتتر جدا شود.

مزایای ترمیم دندان با گلاس اینومر

بیایید مزیت‌های واقعی این ماده را مرور کنیم:

• چسبندگی شیمیایی بدون نیاز به چسب و اچ: مستقیما به مینا و عاج می‌چسبد. مراحل کار کمتر، خطای انسانی پایین‌تر.
• آزاد سازی فلوراید طولانی مدت: طبق مستندات NCBI، ماه‌ها و حتی سال‌ها یون فلوراید آزاد می‌کند و از پوسیدگی مجدد اطراف ترمیم جلوگیری می‌نماید.
• تحمل رطوبت: برخلاف کامپوزیت که نیاز به خشکی کامل دارد، ترمیم دندان با گلاس اینومر در محیط مرطوب هم قابل انجام است.
• قیمت مناسب: هزینه مواد اولیه آن نسبت به کامپوزیت کمتر است.
• ضریب انبساط حرارتی نزدیک به دندان: در مواجهه با گرما و سرما، مانند دندان طبیعی رفتار می‌کند و لبه‌های ترمیم ترک نمی‌خورد.

همچنین بخوانید: پر کردن دندان به صورت قسطی در تهران

معایب ترمیم دندان با گلاس اینومر

هیچ ماده ترمیمی بی نقص نیست. اینها محدودیت‌های واقعی گلاس آینومر هستند:

• مقاومت سایشی پایین: در برابر نیروی جویدن، ضعیف تر از کامپوزیت و خیلی ضعیف تر از آمالگام است. برای سطوح جونده دندان‌های آسیا مناسب نیست.
• شکنندگی: در برابر ضربات ناگهانی (مثل گاز گرفتن یخ یا هسته میوه) احتمال ترک خوردن یا لب پر شدن دارد.
• زیبایی محدود: رنگ آن شیری و مات است، نه شفاف مثل کامپوزیت. برای ترمیم دندان‌های جلویی انتخاب خوبی نیست.
• حساسیت در دقایق اولیه: نیم ساعت اول پس از قرار دادن، نباید چیزی خورده یا نوشیده شود. در مقابل، کامپوزیت بلافاصله مقاوم می‌شود.
• طول عمر کوتاه: به طور میانگین ۳ تا ۵ سال دوام می‌آورد، در حالی که کامپوزیت خوب می‌تواند ۷ تا ۱۰ سال کار کند.

طول عمر ترمیم دندان با گلاس اینومر

ترمیم دندان با گلاس اینومر در مقایسه با کامپوزیت یا آمالگام، عمر کمتری دارد. به طور میانگین، یک ترمیم موفق با این ماده بین 3 تا 5 سال کارایی خودش را حفظ می‌کند. اما این عدد به عوامل زیادی بستگی دارد:

• ترمیم روی سطح جونده (کاسپ دندان) زودتر از ترمیم ناحیه گردنی یا بین دندانی فرسوده می‌شود.
• اگر دندان قروچه دارید یا آدامس سفت می‌جوید، انتظار طول عمر کمتر را داشته باشید.
• نسبت صحیح پودر به مایع و رعایت مراحل سفت شدن، تأثیر مستقیم روی ماندگاری دارد.

نکته مهم این است که این ماده بیواکتیو است؛ یعنی حتی اگر سطح ترمیم کمی فرسوده شود، باز هم فلوراید آزاد می‌کند و از پوسیدگی مجدد جلوگیری می‌نماید.

مراقبت‌های بعد از ترمیم دندان با گلاس اینومر

بعد از اینکه دندانپزشک کارش را تمام کرد، نوبت شماست. چند نکته ساده اما کلیدی را جدی بگیرید:

• نیم ساعت اول چیزی نخورید و ننوشید
• 24 ساعت اول از خوردن مواد رنگی مثل نوشابه و قهوه پرهیز کنید
• مسواک زدن را با احتیاط شروع کنید
• از جویدن مواد سفت و چسبنده روی آن دندان خودداری کنید
• اگر حس کردید لبه ترمیم زبر شده یا غذا گیر می‌کند، به دندانپزشک اطلاع دهید
• معاینات دوره‌ای (هر ۶ ماه) را فراموش نکنید

همچنین بخوانید: ترمیم دندان عقل یا کشیدن

جمع بندی

ترمیم دندان با گلاس اینومر یک انتخاب خوبی است، اما برای همه شرایط مناسب نیست. اگر پوسیدگی شما در ناحیه گردنی دندان، زیر لثه، یا روی دندان شیری فرزندتان است، این ماده گزینه‌ای عالی محسوب می‌شود. هم فلوراید آزاد می‌کند، هم به محیط مرطوب می‌چسبد و هم قیمت مناسبی دارد.

اما اگر پوسیدگی روی سطح دندان آسیا یا در ناحیه جلویی دندانهاست، بهتر است سراغ کامپوزیت یا مواد دیگر بروید. طول عمر 3 تا 5 ساله گلاس آینومر برای ترمیم‌های دائمی بزرگسالان کمی کوتاه به نظر می‌رسد.

ما با هم بررسی کردیم ولی چیزی که اهمیت دارد این است که بدانید هر ماده ترمیمی نقاط قوت و ضعف خودش را دارد.

اگر تجربه‌ای از ترمیم با گلاس اینومر دارید یا سوالی در ذهنتان مانده، در کامنت‌ها برای ما بنویسید.

سوالات متداول

1. آیا ترمیم با گلاس اینومر درد دارد؟

خود فرآیند ترمیم بدون دردی است. در صورت عمق پوسیدگی پزشک از بی‌حسی موضعی استفاده می‌کند. بعد از کار، ممکن است یک تا دو روز حساسیت خفیف به سرما یا گرما داشته باشید.

2. چه فرقی بین گلاس اینومر و کامپوزیت وجود دارد؟

گلاس اینومر فلوراید آزاد می‌کند و در محیط مرطوب بهتر می‌چسبد، اما مقاومت سایشی و زیبایی کمتری دارد. کامپوزیت زیباتر و محکم‌تر است، اما نیاز به خشکی کامل دارد و فلوراید آزاد نمی‌کند.

3. آیا می‌شود از گلاس اینومر برای دندان‌های جلویی استفاده کرد؟

بله می‌شود، اما توصیه نمی‌شود. رنگ گلاس اینومر شیری و مات است و با دندان طبیعی کناری هماهنگی کاملی ندارد.

4. آیا می‌شود روی ترمیم گلاس اینومر، دوباره ترمیم انجام داد؟

بله. اگر ترمیم قدیمی فرسوده یا لب پر شده باشد، دندانپزشک آن را کامل برمی‌دارد و دوباره ترمیم دندان با گلاس اینومر جدید انجام می‌دهد.