وقتی پوسیدگی سراغ دندان عقل میآید، انتخاب بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل برای ما مجهول می ماند، مخصوصا وقتی میبینیم دسترسی به آن سخت تر از سایر دندانهاست و شرایطش در هر فرد متفاوت است. امروز ما در کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی به شما خواهیم گفت که بین ترمیم دندان عقل یا کشیدن کدام را انتخاب کنید.
ترمیم دندان عقل یا کشیدن؟
انتخاب بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل به وضعیت خود دندان بستگی دارد و یک قانون ثابت نیست. اگر دندان عقل درست رویش داشته باشد، پوسیدگی سطحی باشد و امکان دسترسی برای درمان وجود داشته باشد، معمولا ترمیم دندان عقل انجام می شود و دندان حفظ میشود.
اما وقتی دندان عقل نیمه نهفته باشد، زاویه نامناسب داشته باشد یا پوسیدگی به بخشهای عمیق ریشه رسیده باشد، ترمیم نتیجه پایداری ندارد و در این شرایط کشیدن دندان عقل انتخاب درستی است.
- ترمیم ← دندان قابل نگهداری باشد
- کشیدن ← دندان مشکلدار یا غیرقابل دسترس باشد
علل شایع کشیدن دندان عقل
وقتی درباره کشیدن یا ترمیم دندان عقل صحبت میکنیم، بخش زیادی از تصمیم به این برمیگردد که چرا اصلا دندان عقل نیاز به کشیدن پیدا میکند. در خیلی از موارد، این دندان شرایطی دارد که نگه داشتنش فایدهای ندارد و میتواند مشکلات زیاد ایجاد کند.
مهمترین علت های کشیدن دندان عقل:
- وقتی دندان به طور کامل از لثه خارج نمیشود (نیمه نهفته)، تمیز کردن آن سخت میشود و همین موضوع التهاب و عفونت را موجب میشود.
- در مواردی که پوسیدگی به ریشه یا بخشهای عمقی رسیده باشد، ترمیم دندان عقل یا کشیدن بیشتر به سمت کشیدن متمایل میشود چون ترمیم ماندگاری ندارد.
- دندان عقل در صورت کمبود فضا، به دندان آسیاب دوم فشار وارد میکند و باعث درد یا به هم ریختگی نظم دندانها میشود.
- التهاب بافت اطراف دندان عقل نیمه نهفته یکی از دلایل رایج برای تصمیم به کشیدن است.
- در برخی شرایط، دندان عقل باعث ایجاد ضایعات در استخوان یا بافت اطراف میشود که نیاز به خارج کردن آن را جدی میکند.
در چنین شرایطی، انتخاب بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل بیشتر به سمت کشیدن میرود، چون حفظ دندان ریسک بالاتری نسبت به سود آن دارد.
همچنین بخوانید: درمان و ترمیم دندان عفونی
چه موقعی ترمیم دندان عقل توصیه میشود؟
تصمیم بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل همیشه اولویت با کشیدن نیست و در بعضی شرایط، نگه داشتن دندان و انجام ترمیم دندان عقل بهتر است
مهمترین شرایطی که ترمیم دندان عقل توصیه میشود:
- پوسیدگی خفیف دندان عقل: اگر پوسیدگی سطحی باشد و به ریشه نرسیده باشد، با حذف بخش خراب شده و پر کردن آن، میشود دندان را حفظ کرد.
- رویش مناسب و قابلیت تمیز کردن دندان: وقتی دندان عقل به طور کامل در قوس فک قرار گرفته باشد و امکان رعایت بهداشت وجود داشته باشد.
- نبود دندان آسیاب در دهان: در صورت از دست رفتن یک یا چند دندان آسیاب، دندان عقل میتواند نقش جایگزین در جویدن داشته باشد.
- استفاده در طرح درمان پروتز پارسیل: اگر بیمار نیاز به دندان مصنوعی پارسیل داشته باشد، باقی ماندن دندان عقل نقش پایه را برای ثبات بهتر پروتز داشته باشد، به خصوص زمانی که چند دندان آسیاب از دست رفتهاند.
ترمیم دندان عقل یا کشیدن زمانی به نفع ترمیم است که دندان سالم قابل نگهداری باشد و بتواند در عملکرد دهان نقش مفیدی داشته باشد.
نحوه ترمیم دندان عقل
در ترمیم دندان عقل ابتدا ناحیه پوسیده کامل برداشته میشود تا هیچ بافت خراب و آسیب دیدهای باقی نماند. بعد از آن، سطح دندان تمیز و آماده میشود و با توجه به شرایط، با مواد پرکننده مثل آمالگام یا کامپوزیت پر میگردد.
چون دندان عقل در انتهای فک قرار دارد، دسترسی به آن سخت است و ترمیم آن به دقت بیشتری نیاز دارد. اگر شرایط دندان مناسب باشد، این کار میتواند ساختار دندان را حفظ کند و نیاز به کشیدن دندان عقل را به تعویق بیندازد.
مزایا و معایب ترمیم دندان عقل
خیلی از اوقات انتخاب بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل به بررسی دقیق مزایا و محدودیتهای ترمیم برمیگردد. ترمیم دندان عقل در بعضی شرایط باعث حفظ دندان میشود.
| مزایا ترمیم دندان عقل | معایب ترمیم دندان عقل |
| حفظ دندان طبیعی و جلوگیری از کشیدن | دسترسی سخت به دندان در انتهای فک |
| کمک به حفظ عملکرد جویدن در بعضی افراد | احتمال کیفیت پایینتر ترمیم نسبت به سایر دندانها |
| جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی در مراحل اولیه | سختی در تمیز کردن و افزایش احتمال پوسیدگی مجدد |
| کمک به حفظ فضای دهان در برخی شرایط | نیاز به مراجعات مجدد در صورت شکست ترمیم |
| مناسب بودن برای جایگزینی دندانهای آسیاب از دسترفته | احتمال التهاب لثه به دلیل گیر غذایی |
تصمیم برای ترمیم دندان عقل یا کشیدن باید دید آیا دندان واقعاً قابل نگهداری هست یا نه؟ چنانچه شرایط دسترسی، میزان پوسیدگی و نقش دندان مناسب باشد، ترمیم را پیشنهاد می کنیم؛ اما اگر این شرایط فراهم نباشد، کشیدن انتخاب کم ریسک تری است.
همچنین بخوانید: ترمیم دندان در دوران حاملگی
ماده مناسب برای پر کردن دندان عقل
در ترمیم دندان عقل انتخاب ماده پرکننده فقط به ظاهر دندان بستگی ندارد و بیشتر به فشار جویدن، موقعیت دندان و میزان دسترسی بستگی دارد. چون دندان عقل در انتهای فک قرار میگیرد، عمدتا تحت فشار بیشتری هنگام جویدن است و همین موضوع انتخاب ماده را مهم میکند.
در بیشتر موارد از آمالگام برای پر کردن دندان عقل استفاده میشود. این ماده مقاومت بالایی در برابر فشار دارد و برای دندانهای عقبی که نقش اصلی در جویدن دارند مناسب تر است. همچنین نیاز به شرایط کاملا خشک و ایزوله مثل بعضی مواد دیگر ندارد و همین موضوع کار را در ناحیه سخت دسترس دندان عقل راحت میکند.
در بعضی شرایط خاص، از کامپوزیت هم استفاده میشود؛ مخصوصا وقتی دسترسی به دندان مناسب باشد و بیمار به ظاهر دندان اهمیت بیشتری بدهد. اما در ناحیه دندان عقل، کنترل رطوبت سخت است و این موضوع روی ماندگاری کامپوزیت تأثیر زیادی میگذارد.
در تصمیم بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل، انتخاب ماده پرکننده هم نقش دارد؛ چون اگر دندان شرایط ترمیم با مواد مناسب را نداشته باشد، احتمال شکست درمان بالا میرود و در آن حالت کشیدن گزینه منطقیتری میشود.
جمع بندی
تصمیم بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل هیچ نسخه یکسانی برای همه وجود ندارد. بعضی دندانهای عقل فقط یک پوسیدگی سطحی دارند و با ترمیم دندان عقل میشود آنها را حفظ کرد، اما بعضی دیگر به دلیل موقعیت نامناسب، پوسیدگی شدید یا سختی دسترسی، انتخاب منطقیتری جز کشیدن ندارند.
نکته مهم این است که نگه داشتن دندان فقط زمانی ارزش دارد که بتواند در دهان عملکرد واقعی داشته باشد و بعد از ترمیم هم دچار مشکل تکراری نشود. در مقابل، اگر شرایط دندان نامناسب باشد، کشیدن از ایجاد دردسرهای بعدی جلوگیری میکند.
اگر هنوز درگیر این انتخاب هستید، تجربه بالینی و عکس رادیوگرافی تعیین کننده اصلی تصمیم است.
اگر سوالی درباره ترمیم دندان عقل یا کشیدن دارید یا تجربهای در این زمینه داشتهاید، در بخش کامنتها بنویسید تا دقیقتر بررسی کنیم.
سوالات متداول
1. آیا هر دندان عقل پوسیدهای را میتوان ترمیم کرد؟
نه. اگر پوسیدگی سطحی باشد و دندان در موقعیت مناسبی قرار گرفته باشد، امکان ترمیم دندان عقل وجود دارد. اما وقتی پوسیدگی عمیق باشد یا دسترسی به دندان سخت باشد کشیدن آن بهتر است.
2. ترمیم دندان عقل چقدر دوام دارد؟
ماندگاری ترمیم به بهداشت دهان، نوع ماده و موقعیت دندان بستگی دارد. در شرایط مناسب، ترمیم میتواند چند سال دوام داشته باشد، اما دندان عقل به دلیل موقعیت عقب فک بیشتر در معرض پوسیدگی مجدد است.
3. تصمیم بین کشیدن یا ترمیم دندان عقل بر چه اساسی گرفته میشود؟
این تصمیم بر اساس وضعیت ریشه، میزان پوسیدگی، زاویه رویش دندان و نقش آن در دهان گرفته میشود. معاینه و عکس رادیوگرافی کمک میکند مشخص شود ترمیم دندان عقل یا کشیدن کدام گزینه برای هر فرد منطقیتر است.
