جلسه اول مشاوره ارتودنسی معمولا با حس آمیختهای از امید و نگرانی همراه است. شاید با رویای داشتن یک لبخند زیبا به دندانپزشک متخصص مراجعه کنید، اما گاهی با این جمله روبرو شوید: برای رسیدن به بهترین نتیجه، باید چند دندان کشیده شوند! این حرف، میتواند باعث ایجاد سوالات زیادی شود. چرا باید دندان سالمی را کشید؟ آیا راه دیگری وجود ندارد؟ یکی از معمول ترین پیشنهادها کشیدن دندان 4 در ارتودنسی است.
کشیدن دندان 4 در ارتودنسی
ابتدا باید مشخص کنیم که منظور از دندان ۴ کدام دندان است. در شمارش از خط وسط دهان به طرفین، دندانهای یک و دو، دندانهای پیشین هستند. دندان شماره سه، دندان نیش است و دندان شماره چهار، اولین دندان آسیا کوچک یا پرمولر اول نامیده میشود که بین دندان نیش و دندانهای آسیای بزرگ قرار گرفتهاست.
حال سوال اصلی این است که چرا دندان 4 در ارتودنسی، بیشتر از سایر دندانها کشیده میشود؟
- ایجاد فضا: کشیدن دندان 4 در ارتودنسی، حدود ۲ تا ۳ میلیمتر فضا ایجاد میکند که برای متخصص ارتودنسی بسیار کمک کننده است. این فضا میتواند برای رفع بهم ریختگی دندانها، عقب بردن دندانهای جلویی و یا تنظیم بایت مورد استفاده قرار گیرد.
- اهمیت کمتر: دندانهای نیش (شماره ۳) و دندانهای آسیای بزرگ (شماره ۶ و ۷) به ترتیب در زیبایی و جویدن نقش مهمتری دارند. بنابراین، دندان شماره ۴ جایگزین بهتری برای کشیدن است، زیرا از دست دادن آن تاثیر کمتری بر عملکرد جویدن و ظاهر لبخند خواهد داشت.
- حرکت قابل پیش بینی: فضایی که پس از کشیدن دندان چهار برای ارتودنسی ایجاد میشود، به خوبی توسط دندانهای مجاور پر میشود. این موضوع به متخصص ارتودنسی کمک میکند تا حرکت دندانها را با دقت بیشتری کنترل کند و به نتیجه دلخواه برسد.
نکته مهم این است که معمولا فقط یک دندان شماره ۴ کشیده نمیشود. اگر تصمیم به کشیدن دندان ۴ در فک بالا گرفته شود، دندان شماره ۴ سمت دیگر نیز باید کشیده شود. این کار برای حفظ تعادل و تقارن در خط میانی دهان و صورت انجام میشود تا پس از درمان، دندانها در جای درست قرار بگیرند و لبخند متقارن باشد.
پیشنهاد مطالعه: کشیدن دندان جلو فک پایین در ارتودنسی
آیا کشیدن دندان چهار برای ارتودنسی ضروری است؟
نه لزوما، اما گاهی اوقات، بله، این کار ضرورت دارد!
تصور کنید که میخواهید ۱۰ نفر را روی نیمکتی بنشانید که فقط برای ۸ نفر جا دارد. یا باید آنها را بهزور کنار هم بچپانید که در این صورت، هیچکس احساس راحتی نمیکند و همه تحت فشار هستند، یا باید دو نفر را از نیمکت بلند کنید تا ۸ نفر باقیمانده با آرامش بنشینند. دهان شما هم همینطور کار میکند. اگر اندازه دندانها بیشتر از فضای موجود در فک باشد، با دو مشکل اساسی تراکم دندانها و بیرون زدگی آنها مواجه میشویم.
- در این شرایط، اگر فضای مناسب ایجاد نکنیم و فقط تلاش کنیم دندانها را با فشار کنار هم ردیف کنیم، ممکن است مشکلات جدی رخ دهند.
- بازگشت دندانها بزرگترین خطر است. دندانهایی که در فضایی تنگ و تحت فشار مرتب شدهاند، پس از برداشتن براکتها، به احتمال زیاد به موقعیت اولیه خود بازخواهند گشت. این امر، هزینه، زمان و تلاش شما را بینتیجه میکند.
- ماندگاری درمانی حاصل نمیشود. این فشردگی ممکن است در طولانیمدت باعث مشکلات لثه، ساییدگی دندانها و حتی عوارض مفصل فک و بروز صدا شود.
- نمای جانبی صورت رضایتبخش نخواهد بود. در موارد بیرون زدگی دندانها، اگر فضای کافی برای عقب بردن دندانهای جلویی نباشد، ممکن است لبخند شما به صورت نیمه باز باشد و نمای نیمرخ صورت شما حالت برآمده پیدا کند.
دکتر ایلناز حاج همتی، متخصص ارتودنسی، بر ارتباط بین تصمیم درست برای کشیدن دندان و پایداری درمان تأکید میکند و میگوید: «کشیدن دندان در ارتودنسی به شکل نادرست، یکی از دلایل اصلی نیاز به تکرار درمان ارتودنسی است.» پس تصمیم گیری درباره کشیدن دندان 4 در ارتودنسی تصمیمی ساده نیست و نیاز بع برنامه ریزی دقیق دارد.
البته، باید توجه داشت که کشیدن دندان 4 در ارتودنسی آخرین راه حل است. پیش از اقدام به این کار، تمام راهکارهای دیگر مانند افزایش فضای قوس دندانی یا تراش مینای دندان بررسی میشوند. در صورتی که این روشها کافی نباشند، کشیدن دندان چهار برای ارتودنسی گزینه مناسبی خواهد بود.
دلایل کشیدن دندان 4 در ارتودنسی
دلایل متعددی وجود دارد که متخصص ارتودنسی ممکن است کشیدن دندان ۴ در ارتودنسی لازم بداند. این دلایل فقط به شلوغی و بیرون زدگی دندانها محدود نمیشوند. در ادامه، به مهم ترین این دلایل اشاره میکنم:
شلوغی شدید دندانها:
اگر تراکم دندانها خیلی زیاد باشد، به شکلی که دندانها روی هم قرار بگیرند یا از جای درست خود منحرف شوند (مثلا دندان نیش بالا باشد)، کشیدن دندان ۴ میتواند فضای کافی برای مرتب کردن دندانها ایجاد کند.
بیرون زدگی هر دو فک (Bimaxillary Protrusion):
در این حالت، هر دو فک بالا و پایین جلوتر از حالت عادی قرار میگیرند و لبها حالت بیرون زده پیدا میکنند. با کشیدن دندانهای آسیای کوچک (پرمولر)، میتوان کل دندانهای قوس فکی را به عقب حرکت داد.
پوشاندن مشکلات جزئی فکی:
گاهی اوقات، تفاوت کمی در اندازه فکها وجود دارد (مثلا فک پایین کمی عقب تر از فک بالا باشد). به جای جراحی فک، میتوان با کشیدن دندان ۴ از فک بالا، دندانهای این فک را به عقب هدایت کرد تا با دندانهای فک پایین هماهنگ شوند. به این ترتیب، مشکل فکی تا حدی پنهان میشود.
اصلاح نحوه جفت شدن دندانها (مالاکلوژن):
در برخی مشکلات مربوط به نحوه قرارگیری دندانها روی هم، مثل اوربایت عمیق (پوشش زیاد دندانهای پایین توسط دندانهای بالا)، کشیدن دندان میتواند به حرکت عمودی و جایگیری صحیح دندانها کمک کرده و نحوه جفت شدن دندانها را بهبود بخشد.
وجود دندانهای آسیبدیده یا پوسیده:
اگر یکی از دندانهای آسیای کوچک (پرمولر) به ترمیم زیادی نیاز داشته باشد، روکش شده باشد یا دچار آبسه شده باشد، منطقی است که همان دندان برای کشیدن انتخاب شود. این کار هم مشکل دندانپزشکی را برطرف میکند و هم فضای لازم برای درمان ارتودنسی را فراهم میسازد.
پیشنهاد مطالعه: ارتودنسی متحرک تک فک
عوارض احتمالی کشیدن دندان ۴ در ارتودنسی
در مورد کشیدن دندان چهار برای ارتودنسی، این عوارض جدی نیستند، اما توجه به نکات زیر ضروری است:
- یکی از نگرانیها، تغییر فرم صورت پس از درمان ارتودنسی است، مخصوصا وقتی که دندانها خیلی عقب میروند یا فرد صورت لاغری داشته باشد. تشخیص درست دندانپزشک با عکس برداری و بررسی دقیق چهره این مشکل را کم میکند.
- گاهی اوقات، جای خالی دندان کشیده شده کاملا پر نمیشود یا نحوه قرارگیری دندانها مشکل پیدا میکند. متخصص ارتودنسی با تنظیم فشار و روشهای درست، این مسئله را حل میکند.
- بعد از پر کردن فضاها، ممکن است بین دندانها جاهای خالی سیاهی دیده شود، بیشتر در بزرگسالان با لثههای نازک. با دقت در حرکت دندانها و کمک متخصص لثه میشود از آن جلوگیری کرد.
- هر حرکتی در ارتودنسی ریسک کمی برای کوتاه شدن ریشه دندان دارد، مخصوصا حرکات زیاد و طولانی. اما این معمولا مشکل جدی ایجاد نمیکند.
جمع بندی
کشیدن دندان ۴ در ارتودنسی، انتخابی دلبخواهی نیست و بر اساس تشخیص درست و محاسبات دقیق برای رسیدن به اهداف درمانی انجام میشود. این کار به این علت انجام میشود که دندانها در موقعیتی درست، زیبا، پایدار، سالم و با عملکرد مناسب قرار گیرند. یک متخصص ارتودنسی، سلامت و زیبایی بلند مدت را به درمانهای سریع و گذرا ترجیح میدهد.
اگر نگران از دست دادن دندانهای سالم هستید، با متخصص ارتودنسی خود صحبت کنید. از او بخواهید با نشان دادن علت نیاز به فضا، میزان فضای مورد نیاز و تأثیر آن بر زیبایی لبخند، ابهامات شما را برطرف کند.
