ارتودنسی دندان اضافه؛ از شروع تا درمان

گاهی اوقات ممکن است با وضعیتی روبرو شویم که یک دندان اضافی در دهان رشد کند و ترتیب دندان‌ها را به هم بریزد. شاید هنگام مسواک زدن یا بررسی عکس‌ها، متوجه یک تجمع دندانی در دهـان خود یا فرزندتان شوید. این مسئله برای والدین یا هر فردی نگران کننده است. در کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی، ما به صورت تخصصی به ارتودنسی دندان اضافه می‌پردازیم.

دکتر ایلناز حاج همتی آماده هستند تا در یک جلسه مشاوره رایگان، به تک تک سوالات شما در رابطه با ارتودنسی دندان اضافه پاسخ دهند، کافیست فرم زیر را تکمیل کنید.

هایپردونتیا یا دندان اضافه چیست؟

در علم دندانپزشکی، به وجود تعداد دندان‌های بیشتر از حالت طبیعی در هر یک از فک‌ها، «هایپردونتیا» (Hyperdontia) گفته می‌شود و دندان مازاد را «دندان فوق‌العاده» یا Supranumerary Tooth می‌نامند. انسان معمولا ۲۰ دندان شیری و ۳۲ دندان دائمی دارد. هر دندانی که بیش از این تعداد در فک رشد کند، یک دندان اضافه محسوب می‌شود.

این دندان‌های ناخوانده می‌توانند اشکال و اندازه‌های مختلفی داشته باشند؛ گاهی کاملا شبیه دندان‌های عادی هستند و گاهی به شکل مخروطی یا کوچک و رشد نکرده هستند. محل رویش آن‌ها نیز متغیر است. شایع‌ترین نوع دندان اضافه، «مزیدنز» (Mesiodens) است که در خط وسط فک بالا، بین دو دندان جلویی مرکزی، قرار می‌گیرد. نوع دیگر «دومولر» (Distomolar) است که پشت دندان‌های عقل رشد می‌کند.

علت اصلی هایپردونتیا کاملا شناخته شده نیست، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در آن نقش دارند. این وضعیت می‌تواند به تنهایی یا همراه با برخی سندروم‌ها رخ دهد.

پیشنهاد مطالعه: درمان عفونت لثه در ارتودنسی

وجود این دندان‌های مهمان ناخوانده همیشه بی‌خطر نیست و می‌تواند مشکلاتی را به وجود آورد:

• شلوغی و به هم ریختگی دندان‌ها: دندان اضافه فضای مورد نیاز برای رویش صحیح دندان‌های دیگر را می‌گیرد و باعث نامرتب شدن آن‌ها می‌شود.
• نهفته ماندن دندان‌های دیگر: ممکن است یک دندان دائمی (مخصوصا دندان نیش) مسیر رویش خود را گم کند و در استخوان فک نهفته بماند.
• ایجاد فاصله بین دندان‌ها (دیاستما): فشار دندان اضافه می‌تواند باعث ایجاد فاصله بین دندان‌های جلویی شود.
• تشکیل کیست یا تومور: در موارد نادر، حول و حوش دندان نهفته اضافه ممکن است کیست‌هایی تشکیل شود که به استخوان و ریشه دندان‌های مجاور آسیب می‌زند.
• مشکلات عملکردی و جویدنی: نامرتبی دندان‌ها می‌تواند عملکرد صحیح جویدن را مختل کند.
• مشکلات زیبایی‌شناختی: قطعا حضور یک دندان در جای نامناسب، بر زیبایی لبخند تأثیر منفی می‌گذارد.

ارتودنسی دندان اضافه در کودکان

تشخیص و درمان دندان اضافه در کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا می‌توان از بسیاری از مشکلات پیچیده در بزرگسالی جلوگیری کرد. بهترین زمان برای شناسایی این مشکل، دوران کودکی و در معاینات منظم دندانپزشکی است، معمولا بین سنین ۶ تا ۹ سال که دندان‌های دائمی شروع به رویش می‌کنند.

روند درمان در کودکان معمولا یک هماهنگی تیمی بین متخصص ارتودنسی و جراح فک و صورت است:

الف) تشخیص دقیق: اولین قدم استفاده از رادیوگرافی‌های تخصصی مانند اپتال (OPG) و گاهی سی‌تی اسکن سه بعدی (CBCT) است تا موقعیت دقیق، اندازه و شکل دندان اضافه مشخص شود، به خصوص اگر دندان نهفته باشد.

ب) برنامه ریزی درمان: ما بر اساس اطلاعات رادیوگرافی و معاینه بالینی، بهترین زمان و روش برای خارج کردن دندان اضافه را تعیین می‌کنیم.

ج) جراحی و خارج کردن دندان: در این موارد، ابتدا دندان اضافه توسط جراح فک و صورت خارج می‌شود. این جراحی معمولا سرپایی است و کودک به سرعت بهبود می‌یابد.

د) شروع درمان ارتودنسی: اینجاست که نقش اصلی ارتودنسی دندان اضافه آغاز می‌شود. پس از خارج کردن دندان اضافه و ایجاد فضای خالی، ما از ارتودنسی استفاده می‌کنیم تا:

• فضای خالی شده را ببندیم.
• دندان‌های نهفته (مانند دندان نیش) را به مسیر رویش هدایت کنیم.
• نظم کلی دندان‌ها را ایجاد کنیم.

برای مثال: کودکی ۸ ساله با دندان اضافه‌ای نهفته در فک بالا مراجعه می‌کند که مانع رویش یکی از دندان‌های نیش شده است. ما ابتدا با رادیوگرافی دقیق، موقعیت دندان اضافه را مشخص می‌کنیم. سپس، در یک جراحی ساده، دندان اضافه را خارج کرده و فورا فضای خالی را با یک نگهدارنده (Space Maintainer) مدیریت می‌کنیم تا دندان نیش مسیر خود را برای رویش پیدا کند. چند ماه بعد، با نصب براکت‌ها، ما دندان نیش را به آرامی به جایگاه صحیح خود می‌کشانیم و بقیه دندان‌ها را نیز مرتب می‌کنیم. این رویکرد پیشگیرانه، نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر در آینده را به شدت کاهش می‌دهد.

پیشنهاد مطالعه: معایب چسباندن براکت ارتودنسی در خانه

ارتودنسی دندان اضافه در بزرگسالان

درمان ارتودنسی دندان اضافه در بزرگسالان نیز کاملا امکانپذیر است، اما ممکن است با چالش‌های متفاوتی همراه باشد. استخوان فک در بزرگسالان سخت‌تر و کمتر انعطاف پذیر است و ممکن است دندان اضافه سال‌ها در جای خود باقی مانده و عوارضی مانند جذب ریشه دندان‌های مجاور یا ایجاد کیست را به همراه داشته باشد.

فرآیند درمان در بزرگسالان به این صورت است:

الف) تشخیص جامع: علاوه بر رادیوگرافی‌های استاندارد، استفاده از سی‌تی اسکن سه بعدی (CBCT) در بزرگسالان بسیار رایج‌تر است. این اسکن به ما اجازه می‌دهد تا ارتباط دقیق دندان اضافه با ریشه دندان‌های کناری، سینوس‌ها و عصب‌های فک را به طور کامل ارزیابی کنیم.

ب) هماهنگی با سایر رشته‌ها: ممکن است درمان نیازمند همکاری با متخصصان دیگر باشد. برای مثال، اگر دندان اضافه باعث بیماری لثه شده باشد، ابتدا باید توسط متخصص پریودنتیست (لثه) درمان شود. یا اگر به ریشه دندان مجاور آسیب زده، ممکن است نیاز به ریشه درمانی آن دندان قبل از شروع ارتودنسی باشد.

ج) جراحی و ارتودنسی: مشابه کودکان، معمولا ابتدا دندان اضافه جراحی می‌شود. سپس درمان ارتودنسی برای بستن فضا، مرتب کردن دندان‌ها و بازگرداندن عملکرد صحیح آغاز می‌گردد. بزرگسالان گزینه‌های بیشتری برای نوع ارتودنسی دندان اضافه دارند، از جمله براکت‌های نامرئی (الاینرها) که می‌تواند برای آن‌ها جذاب‌تر باشد.

مزایای ارتودنسی دندان اضافه

شاید در نگاه اول، برداشتن یک دندان اضافه و سپس شروع یک دوره طولانی ارتودنسی کاری طاقت فرسا به نظر برسد، اما نتایج و مزایای آن ارزش این تلاش را دارد. ما در کلینیک خودمان شاهد تحولات فوق‌العاده‌ای در بیمارانمان بوده‌ایم.

مزایای اصلی این درمان عبارتند از:

• بهداشت بهتر دهان و دندان: دندان‌های مرتب تمیز کردنشان بسیار ساده‌تر است. این موضوع به طور مستقیم خطر پوسیدگی و بیماری‌های لثه را کاهش می‌دهد.
• عملکرد صحیح: با مرتب شدن دندان‌ها، قدرت گاز گرفتن و جویدن بهبود می‌یابد و فشار به طور یکنواخت روی تمام دندان‌ها توزیع می‌شود.
• زیبایی و اعتماد به نفس: یک لبخند مرتب و زیبا، تاثیر مستقیمی بر اعتماد به نفس و روابط اجتماعی فرد دارد. این یکی از دلایل اصلی است که افراد به سمت ارتودنسی دندان اضافه می‌آیند.
• پیشگیری از مشکلات آینده: با خارج کردن دندان اضافه و مرتب کردن دندان‌ها، از مشکلات جدی‌تری مانند کیست، آسیب به ریشه دندان‌های دیگر و تحلیل استخوان فک در آینده جلوگیری می‌کنیم.
• بهبود تلفظ: گاهی نامرتی شدید دندان‌ها می‌تواند روی نحوه تلفظ برخی حروف تأثیر بگذارد که با ارتودنسی قابل اصلاح است.

هزینه ارتودنسی دندان اضافه

یکی از دغدغه‌های اصلی شما هنگام فکر کردن به درمان، مسائل مالی است. هزینه ارتودنسی دندان اضافه یک عدد ثابت و مشخص نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد. به طور خلاصه، هزینه ارتودنسی دندان اضافه یک بسته کامل از خدمات تشخیصی، جراحی (در صورت نیاز) و درمان ارتودنسی است.

برای اطلاع دقیق از هزینه ارتودنسی دندان اضافه، بهترین کار مراجعه به کلینیک و انجام معاینه تخصصی است. پس از بررسی کامل شرایط شما، ما یک برنامه درمانی دقیق و برآورد هزینه شفاف به شما ارائه می‌دهیم.

پیشنهاد مطالعه: تفاوت پستانک ارتودنسی با معمولی

جمع بندی

رسیدن به لبخندی سالم، منظم و زیبا، حتی با وجود چالش دندان‌های اضافه، یک هدف کاملا دست یافتنی است. هایپردونتیا یک وضعیت شایع است و راهکارهای علمی و موثری برای مدیریت آن وجود دارد. کلید موفقیت، تشخیص به موقع و یک برنامه درمانی جامع است که در آن، نقش تخصصی متخصص ارتودنسی برای هماهنگ کردن تمام مراحل، از جراحی گرفته تا مرتب کردن نهایی دندان‌ها، حیاتی است.

ما در کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی معتقدیم که هر فردی شایسته‌ی لبخندی بدون دغدغه است. اگر شما یا فرزندتان با مشکل دندان اضافه روبرو هستید، نگران نباشید. با یک مشاوره تخصصی، می‌توانیم بهترین مسیر را برای شما ترسیم کنیم تا با اطمینان خاطر قدم در این راه بگذارید و به نتیجه‌ای مطلوب و پایدار دست پیدا کنید.

سوالات متداول

۱. آیا هر دندان اضافی باید حتما کشیده شود؟

خیر، همیشه اینطور نیست. اگر دندان اضافه در موقعیتی باشد که مشکلی برای رویش دندان‌های دیگر ایجاد نکند، بهداشت آن قابل کنترل باشد و باعث ایجاد کیست یا آسیب نشود، ممکن است متخصص تصمیم بگیرد آن را تحت نظر بگیرد.

۲. بهترین زمان برای تشخیص دندان اضافه چه زمانی است؟

بهترین زمان، دوران کودکی و در معاینات روتین دندانپزشکی است. با توجه به اینکه بسیاری از دندان‌های اضافه نهفته هستند، تشخیص آن‌ها بدون رادیوگرافی ممکن نیست.

۳. آیا فرآیند ارتودنسی دندان اضافه دردناک است؟

خارج کردن دندان اضافه یک جراحی کوچک است که با بی حسی موضعی انجام می‌شود و پس از آن، ناراحتی خفیفی برای چند روز طبیعی است.

۴. اگر دندان اضافه‌ای دارم ولی هیچ مشکلی برایم ایجاد نکرده، باز هم نیاز به درمان دارم؟

بله، بهتر است حتما توسط متخصص ارتودنسی بررسی شود. بسیاری از عوارض دندان اضافه، مانند آسیب به ریشه دندان‌های کناری یا تشکیل کیست، در مراحل اولیه بدون علامت هستند و زمانی متوجه آن‌ها می‌شویم که مشکل پیشرفته است.