تحلیل لثه در ارتودنسی یا پسروی لثه در طول درمان ارتودنسی، یکی از مشکلات نسبتا شایع دهان و دندان است که در صورت تشخیص به موقع، میتوان از پیشرفت آن و بروز عوارضی مانند پوسیدگی، نمایان شدن ریشه دندان و تحلیل استخوان فک جلوگیری کرد.
اگر پیش از شروع درمان ارتودنسی دچار تحلیل لثه باشید، کنترل و درمان التهاب آن معمولا سادهتر خواهد بود. اما در صورتی که این مشکل پس از ارتودنسی ایجاد شود، لازم است برای انتخاب روش درمان مناسب اقدام کنید.
در کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی، معتقدیم آغاز یک درمان موفق، از یک مشاوره دقیق و آگاهانه نشأت میگیرد. به همین دلیل، جلسه مشاوره تخصصی ما را به صورت کاملا رایگان دریافت کنید تا با دیدی باز، بهترین مسیر را برای سلامت و زیبایی دهان و دندان خود انتخاب نمایید.
تحلیل لثه در ارتودنسی چیست؟
تحلیل لثه یا پسروی لثه، به فرآیندی گفته میشود که بافت لثه از روی دندانها عقب نشینی کرده و سطح ریشه دندان را آشکار میکند. وقتی صحبت از ارتودنسی و تحلیل لثه میشود، این وضعیت میتواند به دلایل مختلفی ایجاد یا تشدید شود.
ریشه دندان برخلاف تاج آن که با مینای محکم پوشیده شده، با لایهای نازکتر به نام سمانتوم محافظت میشود. با نمایان شدن ریشه، دندان به محرکهای مختلف مانند غذاهای سرد، گرم یا شیرین حساستر میشود و خطر پوسیدگی در این ناحیه افزایش پیدا میکند.
پیشنهاد مطالعه: علت بوی بد دهان در ارتودنسی و راهکار رفع آن
اگر تحلیل لثه در اثر ارتودنسی به موقع شناسایی و مدیریت نشود، میتواند به استخوان حمایت کننده دندان نیز آسیب زده و حتی منجر به لق شدن دندان شود.
علائم تحلیل رفتن لثه در ارتودنسی
شناسایی به موقع علائم، مهمترین اصل برای جلوگیری از پیشرفت تحلیل رفتن لثه در ارتودنسی است. این علائم میتوانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. به موارد زیر توجه کنید:
- حساسیت دندان: افزایش حساسیت به مصرف نوشیدنیها یا غذاهای داغ، سرد و شیرین یکی از اولین و شایعترین هشدارهاست.
- تغییر رنگ و بافت لثه: لثهها به جای رنگ صورتی سالم، قرمز، متورم و برجسته به نظر میرسند.
- خونریزی لثه: خونریزی هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان، نشانه التهاب و سلامت ضعیف لثه است.
- طعم تلخ و بوی بد دهان: این موارد میتوانند نشانه تجمع باکتریها و عفونت در خط لثه باشند.
- دیدن ریشه دندان: در موارد شدیدتر، میتوانید بخشی از ریشه دندان که زرد رنگتر از تاج آن است، ببینید.
- لق شدن دندان: اگر التهاب به ساختارهای عمیق دندان رسیده باشد، ممکن است احساس لق شدن خفیف در دندانها داشته باشید.
اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، بهترین کار مشورت با متخصص ارتودنسی خود است.
علت تحلیل لثه در ارتودنسی
شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا رابطه تحلیل لثه و ارتودنسی وجود دارد؟ اصلیترین و شایعترین علت تحلیل لثه در ارتودنسی، بهداشت دهان و دندان ضعیف و تجمع پلاکهاست.
- پلاک و جرم: براکتها و سیمهای ارتودنسی فضاهای کوچک و زیادی برای تجمع ذرات غذا و باکتریها ایجاد میکنند. پلاک یک لایه چسبناک و بی رنگ است که اگر به درستی و روزانه پاک نشود، سفت شده و به جرم تبدیل میشود. جرم باعث التهاب لثه (ژنژیویت) شده و به مرور زمان باعث تحلیل لثه بعد از ارتودنسی یا حتی در حین درمان میشود.
- فشار بیش از حد دندانها: گاهی اوقات، نیروی وارد شده از سمت براکتها برای جابجایی دندانها، اگر بیش از حد باشد یا به درستی کنترل نشود، میتواند فشار مضاعفی به استخوان و لثه اطراف ریشه دندان وارد کرده و باعث تحلیل آن شود.
- نازک بودن ذاتی لثه: برخی افراد به طور ژنتیکی بافت لثه نازک تری دارند. در این افراد، حتی با بهداشت خوب و نیروی کنترل شده، احتمال تحلیل لثه در ارتودنسی بیشتر است. ارتودنتیست خوب معمولا قبل از شروع درمان، ضخامت لثه را ارزیابی میکند.
- مسواک زدن شدید و اشتباه: استفاده از مسواک با زبری زیاد یا به روش خشن و افقی، به خصوص در کنار براکتها، میتواند به بافت نازک لثه آسیب زده و باعث تحلیل آن شود.
پیشنهاد مطالعه: بررسی ارتودنسی مجدد دندان؛ از عوارض تا هزینه
راه تشخیص تحلیل لثه در اثر ارتودنسی
تشخیص دقیق تحلیل لثه در اثر ارتودنسی بر عهده متخصص ارتودنسی یا پریودنتیست (متخصص بیماریهای لثه) است.
در معاینات منظم که معمولا هر ۴ تا ۶ هفته یکبار انجام میشود، ارتودنتیست سلامت لثههای شما را به دقت بررسی میکند. او با استفاده از ابزارهای دندانپزشکی، عمق شکافهای لثه (پاکت) را اندازه گیری میکند و هرگونه عقب نشینی، التهاب یا خونریزی را ثبت مینماید.
همچنین، عکسهای رادیوگرافی میتوانند به ارزیابی وضعیت استخوان اطراف ریشه کمک کنند. تشخیص زودهنگام ژنژیویت (التهاب اولیه لثه) بهترین فرصت برای جلوگیری از پیشرفت آن به سمت تحلیل لثه و ارتودنسی است.
راه های درمان تحلیل لثه در ارتودنسی
درمان تحلیل لثه در ارتودنسی بسته به شدت مشکل، میتواند از اقدامات ساده خانگی تا روشهای جراحی پیشرفته متغیر باشد.
روش اول: پیوند لثه
در مواردی که تحلیل رفتن لثه در ارتودنسی پیشرفته باشد، بهترین راه حل، جراحی پیوند لثه است. در این روش، متخصص پریودنتیست مقداری بافت از کام دهان (سقف دهان) یا از یک منبع بانک بافت برداشته و آن را به ناحیه تحلیل رفته میچسباند.
روش دوم: جراحی پین هول (Pinhole Surgical Technique)
این یک روش نوین و کم تهاجمی است. در تکنیک پین هول، جراح بدون نیاز به برداشتن بافت از جای دیگر، یک سوراخ بسیار کوچک در لثه ایجاد کرده و با استفاده از ابزارهای مخصوص، بافت لثه را به آرامی به سمت پایین میکشد و روی ریشه دندان پوشش میدهد. این روش دوره نقاهت به مراتب کوتاهتری دارد.
روش سوم: لیزر درمانی
لیزر میتواند برای برداشتن بافتهای التهابی و آلوده لثه و همچنین تحریک رشد مجدد بافت سالم استفاده شود. لیزر درمانی در کنترل عفونت و کاهش عمق پاکتهای لثه بسیار مؤثر است و میتواند بخشی از برنامه درمانی باشد.
روش چهارم: تغییر در برنامه ارتودنسی دندان
گاهی اوقات، اگر علت تحلیل لثه در ارتودنسی فشار بیش از حد بر روی یک یا چند دندان باشد، ارتودنتیست ممکن است نیروی وارد شده را کاهش دهد یا حتی برای مدتی کوتاه، براکتهای آن ناحیه را بردارد تا لثه فرصت ترمیم پیدا کند. این کار ممکن است مدت زمان کلی درمان را کمی طولانی تر کند، اما برای حفظ سلامت بلند مدت دندانها ضروری است.
پیشنهاد مطالعه: ارتودنسی در بزرگسالی
روش پنجم: درمان خانگی تحلیل لثه با ارتودنسی
اگر تحلیل لثه در مراحل اولیه و خفیف باشد، مراقبتهای خانگی میتواند بسیار کمک کننده باشد:
- قرقره کردن آب نمک: حل کردن نصف قاشق چای خوری نمک در یک لیوان آب گرم و قرقره کردن آن به مدت ۳۰ ثانیه، دو تا سه بار در روز، به کاهش التهاب و کنترل باکتریها کمک میکند.
- تمیزکاری دقیق: تمرکز اصلی باید روی پاک کردن کامل پلاک باشد. استفاده از مسواک بین دندانی مخصوص ارتودنسی و نخ دندانهای مخصوص بریس (سوپر فلاس) ضروری است.
- استفاده از دهانشویه ضدعفونی کننده: دهانشویههای بدون الکل که حاوی کلرهگزیدین یا CPC هستند، میتوانند به کنترل پلاک کمک کنند، اما باید تحت نظر دندانپزشک مصرف شوند.
- تغییر رژیم غذایی: تا زمان کاهش التهاب، از مصرف غذاهای سفت، ترد و اسیدی (مثل چیپس و مرکبات) خودداری کنید و غذاهای نرم مانند سوپ و پوره را جایگزین نمایید.
پیشگیری از تحلیل لثه در اثر ارتودنسی
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای جلوگیری از تحلیل لثه در اثر ارتودنسی، این نکات را جدی بگیرید:
| اقدام | توضیحات |
| مسواک زدن اصولی | حداقل دو بار در روز با مسواک نرم و حرکات چرخشی و ملایم، به خصوص در امتداد خط لثه، مسواک بزنید. |
| استفاده از ابزارهای کمکی | از مسواک بیندندانی، واترجت (فیشواتر) و نخ دندان مخصوص ارتودنسی هر روز برای پاک کردن فضاهای بین دندانی استفاده کنید. |
| مراجعات منظم | به تمام جلسات معاینه و جرمگیری دورهای که دندانپزشک توصیه میکند، حضور داشته باشید. |
| رژیم غذایی سالم | مصرف قند و مواد غذایی چسبنده را محدود کنید. میوهها و سبزیجات ترد به تمیز کردن طبیعی دندانها کمک میکنند. |
| آب کافی بنوشید | نوشیدن آب به شستشوی ذرات غذا و کاهش خشکی دهان کمک میکند. |
جمع بندی
تحلیل لثه در ارتودنسی یک چالش غیر قابل انکار است اما با آگاهی، مراقبت صحیح و همکاری نزدیک با متخصص ارتودنسی، کاملا قابل کنترل و پیشگیری است.
رابطه ارتودنسی و تحلیل لثه لزوما به معنای آسیب دیدن لثهها نیست، به این معناست که شما باید در طول این مسیر، توجه ویژهای به بهداشت لثههای خود داشته باشید.
جهت تعیین وقت مشاوره تخصصی و رایگان، با کارشناسان کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی تماس حاصل فرمایید. تیم ما مشتاقانه منتظر شنیدن صدای شما و کمک به شما برای شروع این مسیر است. تلفنهای تماس: 📞 ۰۲۱۴۶۰۱۹۱۲۹|📱 ۰۹۳۰۵۱۵۵۰۱۲
سوالات متداول
1. آیا تحلیل لثه با ارتودنسی در همه افراد اتفاق میافتد؟
خیر. تحلیل لثه در ارتودنسی یک اتفاق اجتناب ناپذیر نیست. افرادی که بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی رعایت میکنند، به طور منظم به دندانپزشک مراجعه میکنند و از نظر ژنتیکی بافت لثه ضخیمتری دارند، کمتر در معرض این خطر قرار میگیرند.
2. آیا لثههای تحلیل رفته پس از برداشتن براکتها به حالت اول برمیگردند؟
خیر، متاسفانه بافت لثه که تحلیل رفته، به طور خودکار بازسازی نمیشود. برای پوشش دادن مجدد ریشههای آشکار شده، نیاز به اقدامات درمانی مانند پیوند لثه یا سایر روشهای جراحی است.
3. آیا میتوان با وجود تحلیل لثه، ارتودنسی را ادامه داد؟
بله، در اکثر موارد میتوان. بستگی به شدت مشکل دارد. اگر تحلیل خفیف باشد، با مراقبتهای بهداشتی و احتمالا تغییر در نیروهای ارتودنسی، درمان ادامه مییابد. اما اگر مشکل شدید باشد، ممکن است لازم باشد درمان ارتودنسی به طور موقت متوقف شده و اولویت با درمان لثه باشد.
