علت تحلیل لثه در ارتودنسی و درمان آن

اگر بعد از قرارگیری دستگاه ارتودنسی روی دندان خود، متوجه عقب رفتن لثه، بلند دیده شدن دندانها یا نمایان شدن بخشی از ریشه شده‌اید، این مورد را نادیده نگیرید. تحلیل لثه در ارتودنسی براساس عواملی مانند التهاب لثه، مسواک زدن نادرست، نازک بودن بافت لثه و نحوه حرکت دندان‌ها رخ می‌دهد. اقدام مناسب به علت و شدت تحلیل بستگی دارد؛ پس باید توسط متخصص ارتودنسی بررسی شود. در کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی با مشاوره رایگان همراه شما هستیم.

هر آنچه باید درباره تحلیل لثه و ارتودنسی باید بدانیم:

تحلیل لثه در ارتودنسی چیست؟

تحلیل لثه یا پسروی لثه وقتی اتفاق می‌افتد که حاشیه لثه از موقعیت طبیعی خود عقب میرود و بخشی از سطح ریشه نمایان می شود که حساسیت دندان و پوسیدگی ریشه را افزایش میدهد.

با تحلیل لثه و ارتودنسی می توان علائم را تشخیص داد و برای درمان مناسب اقدام کرد. توجه داشته باشید که هر تغییر رنگ یا خونریزی لثه به معنای تحلیل بافت نیست و علت تحلیل لثه در ارتودنسی باید توسط متخصص ارتودنسی صورت بگیرد.

اگر می‌خواهید بدانید آیا ارتودنسی باعث تحلیل لثه می شود، باید بگوییم اگر حرکت دندان‌ در محدوده نامناسبی از استخوان انجام شود یا فرد بافت لثه نازک و حمایت استخوانی محدودی داشته باشد، خطر تحلیل افزایش می‌یابد.

علائم تحلیل رفتن لثه در ارتودنسی

شناسایی به موقع علائم و مراقبت بعد از ارتودنسی، مهمترین اصل برای جلوگیری از پیشرفت تحلیل رفتن لثه در ارتودنسی است. این علائم می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. به موارد زیر توجه کنید:

• حساسیت دندان: افزایش حساسیت به مصرف نوشیدنی ها یا غذاهای داغ، سرد و شیرین یکی از اولین و شایع ترین هشدارهاست.
• تغییر رنگ و بافت لثه: لثه‌ها به جای رنگ صورتی سالم، قرمز، متورم و برجسته به نظر می‌رسند.
• خونریزی لثه: خونریزی هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان، نشانه التهاب و سلامت ضعیف لثه است.
• طعم تلخ و بوی بد دهان: این موارد می‌توانند نشانه تجمع باکتری‌ها و عفونت در خط لثه باشند.
• دیدن ریشه دندان: در موارد شدیدتر، می‌توانید بخشی از ریشه دندان که زرد رنگ‌تر از تاج آن است، ببینید.
• لق شدن دندان: اگر التهاب به ساختارهای عمیق دندان رسیده باشد، ممکن است احساس لق شدن خفیف در دندانها داشته باشید.

اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، بهترین کار مشورت با متخصص ارتودنسی خود است.

علت تحلیل لثه در ارتودنسی

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا رابطه تحلیل لثه و ارتودنسی وجود دارد؟ اصلی ترین و شایع ترین علت تحلیل لثه در ارتودنسی، بهداشت دهان و دندان ضعیف و تجمع پلاک هاست.

1. پلاک و جرم: براکتها و سیم‌های ارتودنسی فضاهای کوچک و زیادی برای تجمع ذرات غذا و باکتری‌ها ایجاد می کنند. پلاک یک لایه چسبناک و بی رنگ است که اگر به درستی و روزانه پاک نشود، سفت شده و به جرم تبدیل می‌شود. جرم باعث التهاب لثه (ژنژیویت) شده و به مرور زمان باعث تحلیل لثه بعد از ارتودنسی یا حتی در حین درمان می‌شود.
2. فشار بیش از حد دندان‌ها: گاهی اوقات، نیروی وارد شده از سمت براکت‌ها برای جابجایی دندان‌ها، اگر بیش از حد باشد یا به درستی کنترل نشود، می‌تواند فشار مضاعفی به استخوان و لثه اطراف ریشه دندان وارد کرده و باعث تحلیل آن شود.
3. نازک بودن ذاتی لثه: برخی افراد به طور ژنتیکی بافت لثه نازک تری دارند. در این افراد، حتی با بهداشت خوب و نیروی کنترل شده، احتمال تحلیل لثه در ارتودنسی بیشتر است. ارتودنتیست خوب معمولا قبل از شروع درمان، ضخامت لثه را ارزیابی می‌کند.
4. مسواک زدن شدید و اشتباه: استفاده از مسواک با زبری زیاد یا به روش خشن و افقی، به خصوص در کنار براکت‌ها، می‌تواند به بافت نازک لثه آسیب زده و باعث تحلیل آن شود.
5. سابقه بیماری لثه: افرادی که پیش از درمان ارتودنسی، به بیماری لثه مبتلا بوده‌اند، سابقه تحلیل لثه دارند یا از نظر ساختار بافت‌های نگهدارنده دندان مستعد هستند، باید مورد بررسی بیشتری قرار بگیرند. همچنین، کشیدن سیگار و تجمع طولانی‌مدت پلاک نیز وضعیت سلامت لثه را نامطلوب می‌کند.

راه تشخیص تحلیل لثه در اثر ارتودنسی

تشخیص تحلیل لثه بعد از ارتودنسی باید با دقت انجام شود؛ زیرا مبنای تصمیم‌گیری درباره ادامه ارتودنسی و انتخاب روش درمان است. متخصص ارتودنسی اقدامات زیر را در این راستا انجام می‌دهد:

• معاینه لثه؛ بررسی محل حاشیه لثه، میزان نمایان شدن ریشه، قرمزی، تورم و خونریزی.
• اندازه‌گیری وضعیت لثه؛ استفاده از ابزارهای تخصصی برای بررسی عمق شیار یا پاکن لثه.
• بررسی وضعیت دندان و استخوان؛ ارزیابی موقعیت ریشه‌ها، وضعیت نگهدارنده دندان و سوابق درمان ارتودنسی.

در صورت مشاهده علائم تحلیل لثه در ارتودنسی چه کار کنیم؟

با نگاهی به جدول زیر می‌توانید در صورت مواجهه با هر علامت، اقدام مناسبی انجام دهید:

راه های درمان تحلیل لثه در ارتودنسی

درمان تحلیل لثه در ارتودنسی بسته به شدت مشکل، می‌تواند از اقدامات ساده خانگی تا روش‌های جراحی پیشرفته متغیر باشد.

روش اول: پیوند لثه

در مواردی که تحلیل رفتن لثه در ارتودنسی پیشرفته باشد، بهترین راه حل، جراحی پیوند لثه است. در این روش، متخصص پریودنتیست مقداری بافت از کام دهان (سقف دهان) یا از یک منبع بانک بافت برداشته و آن را به ناحیه تحلیل رفته می‌چسباند.

روش دوم: جراحی پین هول (Pinhole Surgical Technique)

این یک روش نوین و کم تهاجمی است. در تکنیک پین هول، جراح بدون نیاز به برداشتن بافت از جای دیگر، یک سوراخ بسیار کوچک در لثه ایجاد کرده و با استفاده از ابزارهای مخصوص، بافت لثه را به آرامی به سمت پایین می‌کشد و روی ریشه دندان پوشش می‌دهد. این روش دوره نقاهت به مراتب کوتاه‌تری دارد.

روش سوم: لیزر درمانی

لیزر می‌تواند برای برداشتن بافت‌های التهابی و آلوده لثه و همچنین تحریک رشد مجدد بافت سالم استفاده شود. لیزر درمانی در کنترل عفونت و کاهش عمق پاکت‌های لثه بسیار مؤثر است و می‌تواند بخشی از برنامه درمانی باشد.

روش چهارم: تغییر در برنامه ارتودنسی دندان

گاهی اوقات، اگر علت تحلیل لثه در ارتودنسی فشار بیش از حد بر روی یک یا چند دندان باشد، ارتودنتیست ممکن است نیروی وارد شده را کاهش دهد یا حتی برای مدتی کوتاه، براکت‌های آن ناحیه را بردارد تا لثه فرصت ترمیم پیدا کند. این کار ممکن است مدت زمان کلی درمان را کمی طولانی تر کند، اما برای حفظ سلامت بلند مدت دندان‌ها ضروری است.

روش پنجم: درمان خانگی تحلیل لثه با ارتودنسی

اگر تحلیل لثه در مراحل اولیه و خفیف باشد، مراقبت‌های خانگی می‌تواند بسیار کمک کننده باشد:

1. قرقره کردن آب نمک: حل کردن نصف قاشق چای خوری نمک در یک لیوان آب گرم و قرقره کردن آن به مدت ۳۰ ثانیه، دو تا سه بار در روز، به کاهش التهاب و کنترل باکتری‌ها کمک می‌کند.
2. تمیزکاری دقیق: تمرکز اصلی باید روی پاک کردن کامل پلاک باشد. استفاده از مسواک بین دندانی مخصوص ارتودنسی و نخ دندان‌های مخصوص بریس (سوپر فلاس) ضروری است.
3. استفاده از دهانشویه ضدعفونی کننده: دهانشویه‌های بدون الکل که حاوی کلرهگزیدین یا CPC هستند، می‌توانند به کنترل پلاک کمک کنند، اما باید تحت نظر دندانپزشک مصرف شوند.
4. تغییر رژیم غذایی: تا زمان کاهش التهاب، از مصرف غذاهای سفت، ترد و اسیدی (مثل چیپس و مرکبات) خودداری کنید و غذاهای نرم مانند سوپ و پوره را جایگزین نمایید.

پیشگیری از تحلیل لثه در اثر ارتودنسی

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای جلوگیری از تحلیل لثه در اثر ارتودنسی، این نکات را جدی بگیرید:

جمع بندی

تحلیل لثه در ارتودنسی یک چالش غیر قابل انکار است اما با آگاهی، مراقبت صحیح و همکاری نزدیک با متخصص ارتودنسی، کاملا قابل کنترل و پیشگیری است.

رابطه ارتودنسی و تحلیل لثه لزوما به معنای آسیب دیدن لثه‌ها نیست، به این معناست که شما باید در طول این مسیر، توجه ویژه‌ای به بهداشت لثه‌های خود داشته باشید.

سوالات متداول

1. آیا تحلیل لثه با ارتودنسی در همه افراد اتفاق می‌افتد؟

خیر. تحلیل لثه در ارتودنسی یک اتفاق اجتناب ناپذیر نیست. افرادی که بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی رعایت می‌کنند، به طور منظم به دندانپزشک مراجعه می‌کنند و از نظر ژنتیکی بافت لثه ضخیم‌تری دارند، کمتر در معرض این خطر قرار می‌گیرند.

2. آیا لثه‌های تحلیل رفته پس از برداشتن براکت‌ها به حالت اول برمی‌گردند؟

خیر، متاسفانه بافت لثه که تحلیل رفته، به طور خودکار بازسازی نمی‌شود. برای پوشش دادن مجدد ریشه‌های آشکار شده، نیاز به اقدامات درمانی مانند پیوند لثه یا سایر روش‌های جراحی است.

3. آیا می‌توان با وجود تحلیل لثه، ارتودنسی را ادامه داد؟

بله، در اکثر موارد می‌توان. بستگی به شدت مشکل دارد. اگر تحلیل خفیف باشد، با مراقبت‌های بهداشتی و احتمالا تغییر در نیروهای ارتودنسی، درمان ادامه می‌یابد. اما اگر مشکل شدید باشد، ممکن است لازم باشد درمان ارتودنسی به طور موقت متوقف شده و اولویت با درمان لثه باشد.

منبع: pmc.ncbi.nlm.nih.gov