علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی و کودکان

فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی یا کودکی که به دیاستم (Diastema) شناخته می شود، مشکلی است که زیبایی لبخند را تحت تاثیر قرار می دهد. این فاصله بیشتر بین دندان های جلویی فک بالا دیده می شود، اما این امکان وجود دارد که در هر نقطه دهان یا حتی در بزرگسالی ظاهر شود. فاصله طبیعی باید آن قدر کم باشد که نخ دندان به راحتی عبور کند؛ بیشتر از این حد، دیاستم محسوب می شود.

اگر به دنبال علت فاصله افتادن بین دندان ها یا روش های درمان فاصله افتادن بین دندانها هستید، در کلینیک دکتر ایلناز حاج همتی به این سوالات شما پاسخ خواهیم داد.

آنچه درباره فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی و کودکی خواهیم خواند:

علت فاصله افتادن بین دندانها

فاصله افتادن بین دندانها همیشه یک مشکل به شمار نمی رود. در واقع، فضای بین دندانی سالم برای تمیز کردن مناسب دندان ها و حفظ سلامت لثه ها واجب است. اما وقتی این فاصله ها از حد نرمال خارج شوند، می توانند مشکلاتی همچون گیر کردن ذرات غذا، افزایش خطر پوسیدگی و بیماری های لثه را به همراه داشته باشند و در آینده نیاز به ارتودنسی برای فاصله دندان باشد.

بیایید علت فاصله افتادن بین دندانهای پایین و بالا را یکی یکی با هم بررسی کنیم.

1. عدم تطبیق اندازه دندان با فک

اگر استخوان فک فرد بزرگتر از اندازه دندان های شما باشد، دندان ها برای پر کردن فضا جابجا شده و فاصله بین آن‌ها ایجاد می‌شود.

• در کودکان: این موضوع در دوران کودکی و رشد بسیار دیده می‌شود. فک کودک ممکن است زودتر از دندان ها رشد کند و منجر به ایجاد فاصله‌های موقتی شود. این فاصله ها، به خصوص بین دندان‌های شیری، می توانند نشانه خوبی برای رشد مناسب دندان های دائمی در آینده باشند.
• در بزرگسالان: اگر این عدم تطابق به دلیل ژنتیک یا عوامل رشدی تا بزرگسالی ادامه یابد، فرد با دندان های فاصله دار مواجه خواهد شد که یکی از اصلی ترین علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی محسوب می‌شود.

2. فشار وارد کردن با زبان (Tongue Thrust)

نحوه عملکرد زبان ما در حین بلعیدن تأثیر مستقیمی بر موقعیت دندان ها دارد. در حالت طبیعی، هنگام بلع، زبان به سقف دهان فشار می آورد. اما در برخی افراد، به خصوص کودکان، عادت به فشار دادن زبان به سمت دندان های جلویی وجود دارد.

این فشار مداوم و تکراری، باعث شده دندان ها را به سمت جلو هول دهد و با گذشت زمان باعث ایجاد فاصله بین آن ها شود. این عادت یکی از دلایل پنهان علت فاصله افتادن بین دندانها است که اغلب نادیده گرفته می‌شود.

3. مکیدن انگشت شست

مکیدن انگشت شست یک عادت رایج در بین نوزادان و کودکان نوپا است که به آن ها حس آرامش می‌دهد. اما اگر این عادت تا بعد از ۴ تا ۶ سالگی ادامه پیدا کند، به ساختار فک و دندان ها فشار وارد خواهد کرد.

فشار ناشی از مکیدن انگشت شست، مشابه فشار زبان، دندان های جلویی را به سمت بیرون و جلو هل میدهد و فاصله بین آن ها را از هم بیشتر می کند. این یکی از واضح ترین علت فاصله افتادن بین دندانهای کودکان است که خوشبختانه با ترک عادت، می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

4. بیماری پرودنتال (بیماری لثه)

بیماری لثه یا پریودنتیت، یکی از جدی ترین دلایل علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی است. این بیماری با التهاب لثه شروع شده و در صورت عدم درمان، به استخوان حمایت کننده دندان آسیب می‌زند.

با تحلیل رفتن استخوان و لثه، دندان‌ها پایه و اساس خود را از دست می‌دهند، شل شده و ممکن است از جای خود حرکت کنند. این جابجایی‌ها اغلب به صورت ایجاد فاصله بین دندانها ظاهر می‌شود.

5. کشیدن و از دست دادن دندان

از دست دادن یک دندان، به هر دلیلی (پوسیدگی شدید، ضربه یا کشیدن)، می تواند زنجیره‌ای از اتفاقات را در دهان به راه بیندازد. دندان های مجاور خالی، تمایل دارند تا به سمت فضای خالی حرکت کنند و دندان‌های مقابل نیز در جهت مخالف بیایند تا این فضا را پر کنند.

این حرکات باعث ایجاد فاصله در نقاط دیگر دهان و به هم ریختن نظم دندان‌ها می شوند. این مشکل در بزرگسالانی که دندان های عقبی خود را کشیده‌اند یا دندانی را از دست داده‌اند، بسیار شایع است.

6. ژنتیک هر فرد

گاهی اوقات، علت فاصله افتادن بین دندانها در DNA ما نهفته است. ژنتیک تعیین کننده اندازه و شکل دندان‌ها، فک و حتی ضخامت بافت لثه است. برخی افراد استعداد ژنتیکی برای دیاستما دارند؛ یعنی احتمال ایجاد شکاف بین دندان های جلویی در آن‌ها بیشتر است.

تحقیقات نشان میدهد که اندازه فک ارتباط ژنتیکی بالایی دارد و اندازه فک یک عامل تعیین کننده در تراز دندان‌هاست. اگر والدین دندان‌های فاصله دار داشته باشند، احتمال اینکه فرزندانشان نیز این ویژگی را به ارث ببرند، بیشتر است.

7. بهداشت نامناسب دندان

بی توجهی به بهداشت دهان و دندان می تواند مستقیما به ایجاد فاصله منجر شود. مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن منظم، باعث تجمع پلاک و باکتری ها می‌شود. این تجمع در ابتدا باعث التهاب لثه (ژنژیویت) می شود و اگر درمان نشود، به بیماری پریودنتیت پیشرفته تبدیل می گردد.

همانطور که قبلا اشاره کردیم، بیماری پریودنتیت با تحلیل استخوان، یکی از اصلی‌ترین علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی است. پس رعایت بهداشت روزانه نه تنها از پوسیدگی جلوگیری می‌کند، بلکه از جابجایی دندان‌ها نیز پیشگیری می‌کند.

8. بلع یا تنفس نامناسب داشتن

الگوهای نامناسب بلع و تنفس می‌توانند به طور غیرمستقیم باعث ایجاد فاصله بین دندان‌ها شوند. افرادی که به جای بینی، از طریق دهان نفس می‌کشند، ممکن است تغییرات اسکلتی در فک و صورت آن‌ها ایجاد شود.

تنفس دهانی می‌تواند باعث باریک شدن فک بالا و جلو آمدن فک پایین شود که این ناهماهنگی در نهایت به فاصله افتادن بین دندان‌ها می‌انجامد. این وضعیت که به آن «مال اکلوژن» نیز گفته می‌شود، یعنی بر هم خوردن هماهنگی بین فک‌ها و دندان‌ها، می‌تواند دلایل مختلفی از جمله عادات تنفسی داشته باشد.

پیشنهاد مطالعه: راهنمای از بین بردن فاصله دندان

راه های درمان فاصله افتادن بین دندانها

روش مناسب برای درمان فاصله افتادن بین دندانها به عواملی مانند میزان فاصله، محل ایجاد آن و علت اصلی مشکل بستگی دارد. در برخی افراد، فاصله بین دندان ها تنها یک مسئله زیبایی است و امکان دارد نیازی به درمان نداشته باشد. اما اگر فاصله در حال بیشتر شدن باشد یا روی سلامت لثه و عملکرد دندان ها تاثیر بگذارد، باید علت فاصله افتادن بین دندانهای توسط متخصص بررسی شود.

برای درمان فاصله افتادن بین دندانها روش های مختلفی وجود دارد:

1. باندینگ یا کامپوزیت دندان: گزینه ای سریع و کم تهاجمی برای بستن فاصله های محدود، به خصوص بین دندان های جلو است.
2. لمینت دندان: در برخی موارد می تواند با پوشاندن سطح دندان، فاصله بین دندان ها را کاهش دهد؛ البته معمولا نیاز به آماده سازی دندان دارد.
3. ارتودنسی: زمانی که فاصله ناشی از موقعیت نامناسب دندان ها باشد یا چندین فاصله وجود داشته باشد، ارتودنسی می تواند با حرکت تدریجی دندان ها فضای اضافی را اصلاح کند.
4. درمان مشکلات لثه: اگر رشد بیش از حد بافت لثه یا مشکل دیگری در لثه باعث ایجاد فاصله شده باشد، ابتدا باید علت لثه ای درمان شود.
5. جایگزینی دندان از دست رفته: در صورت ایجاد فضای خالی به دنبال از دست دادن دندان، ممکن است روش هایی مانند بریج یا سایر درمان های جایگزینی دندان مورد نیاز باشد.

برای انتخاب بهترین روش درمان فاصله افتادن بین دندانها نمی توان برای همه افراد یک نسخه یکسان در نظر گرفت. معاینه دندان ها و بررسی علت فاصله، اولین قدم است.

پیشگیری از فاصله افتادن بین دندانها

همه موارد فاصله افتادن بین دندانها قابل پیشگیری نیستند، زیرا عواملی مانند فرم فک و اندازه دندان ها می توانند نقش ژنتیکی داشته باشند. با این حال، رعایت چند نکته به حفظ سلامت دندان ها و لثه و کاهش احتمال ایجاد یا بیشتر شدن فاصله کمک کند:

• از مکیدن انگشت در کودکان و سایر عادت های دهانی مضر جلوگیری کنید.
• به کودکان، نحوه صحیح بلع و قرارگیری زبان را آموزش دهید.
• بهداشت دهان و دندان را با مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان جدی بگیرید.
• برای بررسی سلامت دندان ها و لثه ها، معاینات دوره ای دندانپزشکی را انجام دهید.

اگر متوجه ایجاد فاصله جدید یا افزایش فاصله بین دندان ها شدید، برای پیدا کردن علت فاصله افتادن بین دندانها به دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.

پیشنهاد مطالعه: ارتودنسی مجدد دندان و عوارض آن

جمع بندی

فاصله بین دندان‌ها علل گوناگونی دارد؛ عواملی مانند عادات کودکی، ژنتیک یا مشکلات جدی سلامتی در بزرگسالی. این فاصله‌ها در کودکان معمولا به دلیل رشد فک و دندان است و با پیگیری قابل حل است.

اما در بزرگسالان، بروز ناگهانی فاصله دندانی می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های لثه باشد و نیاز به بررسی دارد. تشخیص دقیق علت فاصله افتادن بین دندانها برای انتخاب روش درمانی مناسب توسط متخصص ضروری است. سلامت دندان و لثه باید در اولویت باشد و در صورت وجود فاصله دندانی، مشورت با متخصص ارتودنسی توصیه می‌شود.

اگر علت فاصله افتادن بین دندانها در مورد شما یا فرزندتان برایتان مشخص نیست و نیاز به راهنمایی فوری دارید، دکتر حاج همتی، متخصص ارتودنسی در تهرانسر آماده‌اند تا پاسخگوی سوالات شما باشند و بهترین مسیر را برای درمان مشخص کنند. 02146019129

سوالات متداول

1. فاصله بین دندان‌های شیری طبیعی است؟

بله، این فضاها به رشد دندان‌های دائمی کمک می‌کنند، مگر اینکه خیلی زیاد باشند یا با عادات نامناسب همراه شوند.

2. آیا همه فاصله‌های دندانی به درمان نیاز دارند؟

خیر، درمان بستگی به علت، اندازه فاصله و تاثیر آن بر سلامت دارد.

3. بهترین زمان مراجعه به متخصص ارتودنسی چه موقع است؟

حدود 7 سالگی برای ارزیابی اولیه توصیه می‌شود، یا هر زمان که نگرانی وجود داشته باشد.

4. آیا می‌توان فاصله دندان‌ها را بدون ارتودنسی درمان کرد؟

بله، برای فاصله‌های کوچک از روش‌هایی مانند باندینگ یا لمینت استفاده می‌شود. برای فاصله‌های بزرگ‌تر، ارتودنسی (با بریس یا بدون بریس) و در موارد از دست دادن دندان، ایمپلنت یا بریج پیشنهاد می‌شود.