فاصله بین دندانها، به خصوص دندانهای جلویی، پدیدهای است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده میشود. این فاصله که به آن دیاستما گفته میشود، گاهی اوقات ممکن است از نظر زیبایی مشکل ساز باشد، گاهی هم میتواند نشانه مشکلاتی در لثه باشد. برای پیدا کردن راه حل مناسب، اول باید علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی و کودکان مشخص شود. در اینجا، دلایل مختلف ایجاد این وضعیت در کودکان و بزرگسالان را بررسی میکنیم تا بتوانید برای سلامت دندانهای خود تصمیم بهتری بگیرید.
هر فرد و هر فاصلهای داستان منحصر به فرد خودش را دارد، برای تعیین وقت مشاوره حضوری یا آنلاین، کافیست فرم زیر را تکمیل کنید تا همکاران ما برای هماهنگی جهت مشاوره تخصصی با دکتر ایلناز حاج همتی با شما تماس بگیرند.
علت فاصله افتادن بین دندانها
فاصله بین دندانها همیشه یک مشکل به شمار نمیرود. در واقع، فضای بین دندانی سالم برای تمیز کردن مناسب دندانها و حفظ سلامت لثهها ضروری است. اما وقتی این فاصلهها از حالت نرمال خارج شوند، میتوانند مشکلاتی همچون گیر کردن ذرات غذا، افزایش خطر پوسیدگی و بیماریهای لثه را به همراه داشته باشند. بیایید علت فاصله افتادن بین دندانها را یکی یکی بررسی کنیم.
1. عدم تطبیق اندازه دندان با فک
یکی از شایع ترین دلایل علت فاصله افتادن بین دندانها، عدم تناسب بین اندازه دندانها و استخوان فک است. تصور کنید قفسه کتاب بزرگی دارید اما تعداد کتابهایتان برای پر کردن آن کم است؛ طبیعتا فضاهای خالی ایجاد میشود. همین اتفاق در دهان هم رخ میدهد. اگر استخوان فک فرد بزرگتر از اندازه دندانهایش باشد، دندانها برای پر کردن فضا جابجا شده و فاصله بین آنها ایجاد میشود.
- در کودکان: این موضوع در دوران کودکی و رشد بسیار دیده میشود. فک کودک ممکن است سریعتر از دندانها رشد کند و منجر به ایجاد فاصلههای موقتی شود. این فاصلهها، به خصوص بین دندانهای شیری، میتوانند نشانه خوبی برای رشد مناسب دندانهای دائمی در آینده باشند.
- در بزرگسالان: اگر این عدم تطابق به دلیل ژنتیک یا عوامل رشدی تا بزرگسالی ادامه یابد، فرد با دندانهای فاصلهدار مواجه خواهد شد که یکی از اصلی ترین علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی محسوب میشود.
پیشنهاد مطالعه: بستن فضای بین دندان ها با درمان ترکیبی
2. فشار وارد کردن با زبان (Tongue Thrust)
نحوه عملکرد زبان ما در حین بلعیدن تأثیر مستقیمی بر موقعیت دندانها دارد. در حالت طبیعی، هنگام بلع، زبان به سقف دهان فشار میآورد. اما در برخی افراد، به خصوص کودکان، عادت به فشار دادن زبان به سمت دندانهای جلویی وجود دارد.
این فشار مداوم و تکراری، باعث شده دندانها را به سمت جلو هول دهد و با گذشت زمان باعث ایجاد فاصله بین آنها شود. این عادت یکی از دلایل پنهان علت فاصله افتادن بین دندانها است که اغلب نادیده گرفته میشود.
3. مکیدن انگشت شست
مکیدن انگشت شست یک عادت رایج در میان نوزادان و کودکان نوپا است که به آنها آرامش میدهد. اما اگر این عادت تا بعد از ۴ تا ۶ سالگی ادامه یابد، میتواند به ساختار فک و دندانها فشار وارد کند. فشار ناشی از مکیدن انگشت شست، مشابه فشار زبان، دندانهای جلویی را به سمت بیرون و جلو هل میدهد و فاصله بین آنها را افزایش میدهد. این یکی از واضح ترین علت فاصله افتادن بین دندانهای کودکان است که خوشبختانه با ترک عادت، میتوان از پیشرفت آن جلوگیری کرد.
4. بیماری پرودنتال (بیماری لثه)
بیماری لثه یا پریودنتیت، یکی از جدیترین دلایل علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی است. این بیماری با التهاب لثه شروع شده و در صورت عدم درمان، به استخوان حمایت کننده دندان آسیب میزند. با تحلیل رفتن استخوان و لثه، دندانها پایه و اساس خود را از دست میدهند، شل شده و ممکن است از جای خود حرکت کنند. این جابجاییها اغلب به صورت ایجاد فاصله بین دندانها ظاهر میشود. اگر به تازگی متوجه فاصله بین دندانهای خود شدهاید، حتما سلامت لثههایتان را توسط دندانپزشک بررسی کنید.
5. کشیدن و از دست دادن دندان
از دست دادن یک دندان، به هر دلیلی (پوسیدگی شدید، ضربه یا کشیدن)، میتواند زنجیرهای از اتفاقات را در دهان به راه بیندازد. دندانهای مجاور خالی، تمایل دارند تا به سمت فضای خالی حرکت کنند و دندانهای مقابل نیز در جهت مخالف بیایند تا این فضا را پر کنند. این حرکتها میتوانند باعث ایجاد فاصله در نقاط دیگر دهان و به هم ریختن نظم دندانها شوند. این مشکل در بزرگسالانی که دندانهای عقربنی خود را کشیدهاند یا دندانی را از دست دادهاند، بسیار شایع است.
6. ژنتیک هر فرد
گاهی اوقات، علت فاصله افتادن بین دندانها در DNA ما نهفته است. ژنتیک تعیین کننده اندازه و شکل دندانها، فک و حتی ضخامت بافت لثه است. برخی افراد استعداد ژنتیکی برای دیاستما دارند؛ یعنی احتمال ایجاد شکاف بین دندانهای جلویی در آنها بیشتر است.
تحقیقات نشان میدهد که اندازه فک ارتباط ژنتیکی بالایی دارد و اندازه فک یک عامل تعیین کننده در تراز دندانهاست. اگر والدین دندانهای فاصله دار داشته باشند، احتمال اینکه فرزندانشان نیز این ویژگی را به ارث ببرند، بیشتر است.
پیشنهاد مطالعه: ارتودنسی دندان اضافه؛ از شروع تا درمان
7. بهداشت نامناسب دندان
بیتوجهی به بهداشت دهان و دندان میتواند مستقیما به ایجاد فاصله منجر شود. مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن منظم، باعث تجمع پلاک و باکتریها میشود. این تجمع در ابتدا باعث التهاب لثه (ژنژیویت) میشود و اگر درمان نشود، به بیماری پریودنتیت پیشرفته تبدیل میگردد.
همانطور که قبلا اشاره کردیم، بیماری پریودنتیت با تحلیل استخوان، یکی از اصلیترین علت فاصله افتادن بین دندانها در بزرگسالی است. پس رعایت بهداشت روزانه نه تنها از پوسیدگی جلوگیری میکند، بلکه از جابجایی دندانها نیز پیشگیری میکند.
8. بلع یا تنفس نامناسب داشتن
الگوهای نامناسب بلع و تنفس میتوانند به طور غیرمستقیم باعث ایجاد فاصله بین دندانها شوند. افرادی که به جای بینی، از طریق دهان نفس میکشند، ممکن است تغییرات اسکلتی در فک و صورت آنها ایجاد شود.
تنفس دهانی میتواند باعث باریک شدن فک بالا و جلو آمدن فک پایین شود که این ناهماهنگی در نهایت به فاصله افتادن بین دندانها میانجامد. این وضعیت که به آن «مال اکلوژن» نیز گفته میشود، یعنی بر هم خوردن هماهنگی بین فکها و دندانها، میتواند دلایل مختلفی از جمله عادات تنفسی داشته باشد.
جمع بندی
فاصله بین دندانها علل گوناگونی دارد؛ عواملی مانند عادات کودکی، ژنتیک یا مشکلات جدی سلامتی در بزرگسالی. این فاصلهها در کودکان معمولا به دلیل رشد فک و دندان است و با پیگیری قابل حل است.
اما در بزرگسالان، بروز ناگهانی فاصله دندانی میتواند نشانهای از بیماریهای لثه باشد و نیاز به بررسی دارد. تشخیص دقیق علت فاصله افتادن بین دندانها برای انتخاب روش درمانی مناسب توسط متخصص ضروری است. سلامت دندان و لثه باید در اولویت باشد و در صورت وجود فاصله دندانی، مشورت با متخصص ارتودنسی توصیه میشود.
پیشنهاد مطالعه: عفونت لثه در ارتودنسی؛ پیشگیری و درمان
اگر علت فاصله افتادن بین دندانها در مورد شما یا فرزندتان برایتان مشخص نیست و نیاز به راهنمایی فوری دارید، همکاران ما آمادهاند تا پاسخگوی سوالات شما باشند و بهترین مسیر را برای درمان مشخص کنند. 02146019129
سوالات متداول
1. فاصله بین دندانهای شیری طبیعی است؟
بله، این فضاها به رشد دندانهای دائمی کمک میکنند، مگر اینکه خیلی زیاد باشند یا با عادات نامناسب همراه شوند.
2. آیا همه فاصلههای دندانی به درمان نیاز دارند؟
خیر، درمان بستگی به علت، اندازه فاصله و تاثیر آن بر سلامت دارد.
3. بهترین زمان مراجعه به متخصص ارتودنسی چه موقع است؟
حدود 7 سالگی برای ارزیابی اولیه توصیه میشود، یا هر زمان که نگرانی وجود داشته باشد.
4. آیا میتوان فاصله دندانها را بدون ارتودنسی درمان کرد؟
بله، برای فاصلههای کوچک از روشهایی مانند باندینگ یا لمینت استفاده میشود. برای فاصلههای بزرگتر، ارتودنسی (با بریس یا بدون بریس) و در موارد از دست دادن دندان، ایمپلنت یا بریج پیشنهاد میشود.
