نحوه مسواک زدن دندان با ارتودنسی یکی از مهمترین نکات مراقبت از ارتودنسی در طول درمان است. اگر نواحی براکت ها، سیم ارتودنسی و سایر اجزای به درستی تمیز نشوند احتمال پوسیدگی، التهاب و خونریزی لثه، بوی نامطبوع دهان و ایجاد لکه های سفید روی مینای دندان زیاد می شود. به همین دلیل مسواک زدن در ارتودنسی فقط به تمیز کردن سطح ظاهری دندان ها محدود نیست و باید اطراف براکت ها، زیر سیم، خط لثه و فواصل بین دندان ها نیز به صورت اصولی پاکسازی شوند.
برای دریافت مشاوره رایگان از دکتر ایلناز حاج همتی، متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت فرم را تکمیل کنید.
آنچه درباره مسواک و ارتودنسی و طرز مسواک زدن ارتودنسی خواهیم خواند:
| عنوان | توضیح |
| اهمیت مسواک زدن در ارتودنسی | تمیز کردن صحیح دندانها، براکت‌ها، سیم‌ها، خط لثه و فواصل بین دندانی برای جلوگیری از پوسیدگی، التهاب و خونریزی لثه، بوی بد دهان و لکه‌های سفید مینای دندان ضروری است. |
| نحوه صحیح مسواک زدن ارتودنسی | ابتدا سطح بیرونی دندانها، اطراف براکت و خط لثه تمیز شود؛ سپس سطح داخلی و جونده دندانها و در نهایت زبان، لثه و داخل گونه پاکسازی شوند. |
| مراحل مسواک زدن | شست‌وشوی اولیه دهان، استفاده از خمیردندان ترجیحاً فلورایددار، پاکسازی خط لثه و براکت‌ها، تمیز کردن سطوح داخلی و جونده، استفاده از مسواک بین‌دندانی و بررسی نهایی دندانها. |
| ابزارهای مورد نیاز | مسواک نرم یا مخصوص ارتودنسی، مسواک بین‌دندانی، نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا نخ‌دندان‌گذر، واترجت دهان و در صورت نیاز دهانشویه فلورایددار. واترجت جایگزین مسواک و نخ دندان نیست. |
| انتخاب مسواک بین‌دندانی | اندازه برس اهمیت دارد و نباید با فشار وارد فضای بین دندانها یا اطراف براکت شود؛ انتخاب اندازه مناسب بهتر است با نظر دندانپزشک یا ارتودنتیست انجام شود. |
| اشتباهات رایج | تمیز نکردن زیر سیم و خط لثه، مسواک زدن بیش از حد آرام، اعمال فشار زیاد، استفاده از مسواک فرسوده، حذف پاکسازی بین دندانی و مصرف مکرر خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین و اسیدی از اشتباهات رایج هستند. |
| مسواک برقی | مسواک برقی در صورت استفاده صحیح برای افراد دارای ارتودنسی مناسب است. انتخاب سری مناسب، فشار متعادل و استفاده از تایمر می‌تواند به پاکسازی منظم‌تر کمک کند. |
| نکات تکمیلی مراقبتی | کاهش مصرف مواد شیرین و اسیدی، پرهیز از شکستن خوراکی‌های سفت با دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک و متخصص ارتودنسی در کنار مسواک زدن اهمیت دارد. |
چگونه با ارتودنسی مسواک بزنیم؟
نحوه صحیح مسواک زدن ارتودنسی مهم است، زیرا براکت ها و سیم ها محل تجمع باکتری و ذرات غذا هستند. در ادامه، طریقه مسواک زدن ارتودنسی توضیح داده شده است:
1. مسواک زدن قسمت بیرونی دندانها: از دندان های پایینی شروع کنید. مسواک را با حرکات رفت و برگشتی روی دندانها حرکت دهید و تا انتهای دهان ادامه دهید. سپس به سراغ دندان های بالایی بروید و با حرکات دایره‌ای آرام، تمام سطوح را تمیز کنید. برای تمیز کردن خط لثه و اطراف براکت، مسواک را کمی کج کنید و به آرامی روی سیم ها و براکت ها حرکت دهید. هر براکت را حدود 30 ثانیه مسواک بزنید.
2. تمیز کردن سطح داخلی دندانها: سطوح داخلی دندانها دسترسی بهتری دارند و شما باید مسواک را با حرکات رفت و برگشتی روی این نواحی حرکت دهید و از حرکات دایره‌ای نیز استفاده کنید تا تمام پلاک های احتمالی حذف شوند.
3. تمیز کردن سطح جونده دندان ها: مسواک را به صورت عمودی بین شیارهای دندان های آسیا قرار دهید و با حرکات عقب و جلو و دایره‌ای، جرم‌ها و ذرات غذا را از بین ببرید.
4. تمیز کردن سایر بخش های دهان: به جز دندانها، تمیز کردن زبان، لثه‌ها و داخل گونه نیز ضروری است. مسواک را با ملایمت روی لثه‌ها و زبان حرکت دهید تا باکتری‌ها و بوی نامطبوع دهان کاهش یابد. برای جلوگیری از حالت تهوع، هنگام مسواک زدن زبان از طریق دهان نفس بکشید.
5. بررسی نهایی دندانها: پس از مسواک زدن، دندان های خود را در آینه بررسی کنید. اگر هنوز ذرات غذا یا جرم روی دندانها باقی مانده است، دوباره مسواک بزنید.
6. انتخاب مسواک مناسب: هم مسواک معمولی و هم مسواک برقی می‌توانند دندان‌های ارتودنسی‌شده را تمیز کنند، اما مسواک‌های برقی مخصوص ارتودنسی معمولاً کارایی بهتری دارند. همچنین، استفاده از مسواک بین‌دندانی برای تمیز کردن اطراف براکت‌ها توصیه می‌شود.
با رعایت این نکات و استفاده از روش های صحیح مسواک زدن ارتودنسی، می‌توانید در دوران ارتودنسی از سلامت دندانها و لثه‌های خود محافظت کرده و از بروز مشکلاتی مانند پوسیدگی و بیماری‌های لثه جلوگیری کنید.
پیشنهاد مطالعه: نحوه نخ دندان کشیدن ارتودنسی
مراحل مسواک زدن ارتودنسی
- ابتدا دهان را با کمی آب بشویید تا ذرات بزرگ غذا از روی دندان ها و اطراف سیم جدا شوند.
- مقدار مناسبی خمیردندان (ترجیحا فلورایددار) روی مسواک نرم یا مسواک مناسب ارتودنسی قرار دهید.
- ابتدا سطح دندان ها و خط لثه را با حرکات کوتاه و ملایم تمیز کنید و سپس سراغ اطراف براکت ها بروید.
- مسواک را یکبار از قسمت بالای براکت و سپس از قسمت پایین آن حرکت دهید تا پلاک ها در اطراف پایه براکت باقی نمانند.
- سطح داخلی دندان ها و سطوح جونده را نیز با دقت تمیز کنید.
- با مسواک بین دندانی، فضای بین دندان ها و قسمت زیر سیم را نیز پاکسازی کنید.
- در پایان، دهان را بررسی کنید و در صورت مشاهده پلاک یا باقیماندن مواد غذایی، فقط همان ناحیه را دوباره تمیز کنید.
ابزار مورد نیاز مسواک زدن با ارتودنسی
برای مسواک زدن ارتودنسی لازم نیست از تعداد زیادی ابزار پیچیده استفاده کنید؛ اما انتخاب ابزار مناسب می تواند کیفیت پاکسازی را افزایش دهد به طور مثال:
- مسواک بین دندانی برای پاکسازی فضاهای اطراف براکت و قسمت هایی که دسترسی مسواک معمولی به آن ها دشوار است، کاربرد ویژه ای دارد.
- نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا ابزارهای عبور دهنده نخ نیز می توانند برای تمیز کردن فضای بین دندان ها مورد استفاده قرار گیرند.
- در صورت لزوم، واترجت دهان نیز به خارج کردن ذرات غذایی از نواحی دشوار کمک می کند، اما جایگزین مسواک و نخ دندان نیست.
- استفاده از دهانشویه فلورایددار نیز از ابزارهای مفید برای حفظ بهداشت دهان در دوره ارتودنسی است.
نکته: انتخاب اندازه مسواک بین دندانی مهم است و ضمنا برس نباید با فشار زیاد وارد فضای بین دندان یا اطراف براکت شود؛ پس بهتر است اندازه مناسب آن با نظر دندانپزشک یا ارتودنتیست انتخاب شود.
چند بار در روز باید با ارتودنسی مسواک بزنیم؟
به طور کلی تعداد دفعات مسواک زدن باید متناسب با شرایط فرد و توصیه متخصص تعیین شود؛ اما در دوره ارتودنسی پاکسازی دندان ها باید با دقت و دفعات بیشتری انجام شود. به توصیه مراکز درمانی، دندان ها حداقل صبح و شب به طور کامل تمیز شوند و در صورت امکان پس از وعده های غذایی یا برخی میان وعده ها نیز مسواک بزنید.
مدت زمان مسواک زدن نیز باید به اندازه ای باشد که همه سطوح دندان و دستگاه ارتودنسی به خوبی تمیز شوند. برای بسیاری از افراد، حدود 2 دقیقه حداقل زمان مناسب برای هر نوبت مسواک زدن است.
پیشنهاد مطالعه: نحوه استفاده از دهانشویه در ارتودنسی
بررسی تفاوت مسواک ارتودنسی و مسواک معمولی
مسواک ارتودنسی و مسواک معمولی از نظر طراحی و عملکرد تفاوت‌های مهمی دارند، زیرا مسواک ارتودنسی به طور خاص برای افرادی که از بریس استفاده می‌کنند طراحی شده است.
در ادامه، ویژگی های متمایز مسواک ارتودنسی را بررسی می‌کنیم:
- طراحی تخصصی سر مسواک: سر مسواک ارتودنسی کوچکتر و باریکتر از مسواک‌های معمولی است تا بتواند به راحتی در فضاهای محدود بین سیم‌ها و براکت‌های ارتودنسی حرکت کند.
- نوع و ساختار موهای مسواک: موهای مسواک ارتودنسی نازکتر و انعطاف پذیر هستند تا بتوانند به راحتی به فضای بین براکت‌ها و دندانها نفوذ کنند.
- دسته‌ی بلندتر برای کنترل بهتر: مسواک های ارتودنسی اغلب دارای دسته ای بلندتر هستند تا دسترسی به دندان‌های عقبی را راحت‌تر کنند.
- زاویه خاص سر مسواک: برخی مدل های مسواک ارتودنسی دارای سر زاویه دار هستند که برای تمیز کردن بخش‌های زیرین و کناری براکت‌ها طراحی شده است.
اشتباهات رایج هنگام مسواک زدن با ارتودنسی
یکی از رایج ترین اشتباهات، تمیز کردن فقط سطح جلویی براکت ها و نادیده گرفتن قسمت زیر سیم یا خط لثه است. برخی افراد نیز به دلیل ترس از آسیب دیدن براکت، مسواک را بیش از حد آرام و ناقص استفاده می کنند؛ در حالی که مسواک زدن صحیح و ملایم به معنی کنار گذاشتن قسمت های اطراف براکت نیست.
اشتباه مهم دیگر استفاده از فشار زیاد است. فشار شدید لزوما به معنای پاکسازی بهتر نیست و می تواند به لثه ها آسیب بزند. همچنین استفاده از مسواک فرسوده، حذف پاکسازی بین دندانی، مصرف مکرر خوراکی ها، نوشیدنی های شیرین و اسیدی و بی توجهی به معاینات دندانپزشکی می تواند سلامت دندان ها را در طول درمان تحت تاثیر قرار دهد.
پیشنهاد مطالعه: راهنمای غذا خوردن با موم ارتودنسی
آیا مسواک برقی برای ارتودنسی مناسب است؟
مسواک برقی هم در صورت استفاده صحیح گزینه مناسبی برای افراد دارای براکت است. مهمترین نکته، انتخاب سری مناسب و استفاده از فشار متعادل است؛ چراکه مسواک برقی نباید با فشار زیاد روی براکت ها کشیده شود.
افرادی که کنترل حرکات مسواک دستی برایشان دشوار است، احتمالا با مسواک برقی پاکسازی منظم تری دارند. علاوه براین وجود تایمر نیز کمک می کند مدت زمان کافی برای مسواک زدن ارتودنسی به خوبی کنترل شود.
کلام پایانی
همانطور که اشاره شد مسواک زدن ارتودنسی باید بخشی منظم و دقیق در برنامه روزانه مراقبت از دهان باشد. در کنار این مراقبت ها، کاهش مصرف خوراکی های شیرین و اسیدی، پرهیز از شکستن خوراکی های سفت با دندان ها و مراجعه منظم به دندانپزشک و متخصص ارتودنسی اهمیت دارد. به طور کلی رعایت نحوه صحیح مسواک زدن ارتودنسی نه تنها به حفظ سلامت دندان ها کمک می کند، بلکه باعث می شود تا در پایان درمان، نتیجه ارتودنسی روی دندان هایی سالم و بدون آسیب مینایی بهتر مشخص شود.
دکتر ایلناز حاج همتی، پزشک متخصص ارتودنسی متحرک در تهران، همواره توصیه می‌کند که بیماران در کنار انتخاب مسواک مناسب، روش صحیح مسواک زدن را نیز به درستی یاد بگیرند و از حرکات ملایم و دقیق برای تمیز کردن اطراف براکت‌ها و سیم‌های ارتودنسی استفاده کنند.
