نگرانی از زرد شدن دندان در ارتودنسی، موردی شایع بین افراد است. نصب براکتها، تمیز کردن کامل دندانها را دشوار میکند و در نتیجه باعث زرد شدن دندان ها در ارتودنسی میشود. اما اینکه آیا ارتودنسی به خودی خود باعث زردی دندان میشود یا مشکل از نحوه رعایت بهداشت دهان است؟ را با هم بررسی میکنیم.
علت زرد شدن دندان در ارتودنسی
بسیاری از مراجعین با نگرانی میپرسند که ایا ارتودنسی باعث زرد شدن دندان میشود؟ اگر بخواهیم خیلی رُک بگوییم، دستگاههای ارتودنسی به تنهایی رنگ دندان را عوض نمیکنند، اما مثل یک آهنربا برای پلاکهای میکروبی عمل میکنند. علت زرد شدن دندان در ارتودنسی را باید در لایهای به نام پلاک جستجو کنیم که اگر ۲۴ ساعت روی دندان بماند، با املاح بزاق ترکیب شده و به جرم سخت تبدیل میشود. این جرمها رنگدانههای غذا را به شدت جذب میکنند.
6 علت زرد شدن دندان ها بعد از ارتودنسی موارد زیر هستند:
1. تشکیل بیوفیلم و پلاک در اطراف براکتها
وقتی براکت روی دندان قرار میگیرد، سطح تماس صاف دندان از بین میرود. این یعنی باکتریها فضای بیشتری برای چسبیدن دارند. زرد شدن دندان ارتودنسی دقیقا از همین نقاطی شروع میشود که مسواک زدن آنها سخت است؛ یعنی مرز بین براکت و مینای دندان! اگر این پلاکها روزانه حذف نشوند، مینای دندان شروع به از دست دادن مواد معدنی (Demineralization) میکند که اولین نشانه آن لکههای سفید گچی و سپس لکههای زرد و قهوهای است.
2. نفوذ رنگدانههای رژیم غذایی
ما در طول روز مواد غذایی مختلفی مصرف میکنیم. در دوران درمان ارتودنسی، دندانها به دلیل حرکت و فشاری که سیمها وارد میکنند، کمی حساس تر هستند. مصرف مداوم قهوه، چای، زعفران و حتی سسهای رنگی، دلیل زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی است؛ چون بریسها باعث میشوند این رنگدانهها زمان بیشتری روی سطح دندان باقی بمانند و به داخل مینا نفوذ کنند.
3. تاثیرات شیمیایی دهانشویهها
شاید تعجب کنید اما مصرف خودسرانه برخی دهانشویهها علت زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی است. برای مثال، دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین اگر بیش از دو هفته مداوم مصرف شوند، واکنشی شیمیایی با پروتئینهای بزاق و باکتریها ایجاد میکنند که منجر به ایجاد لکههای زرد تیره یا قهوهای روی دندان و اجزای ارتودنسی میشود.
4. فرسایش مینا و تاثیر سفید کنندهها
گاهی افراد برای مقابله با زرد شدن دندان حین ارتودنسی، به سراغ خمیردندانهای زبر و ذغالی میروند. این کار مثل استفاده از سمباده روی دندان است! فرسایش مینای دندان باعث نازک شدن آن شده و لایه زیرین یعنی «عاج» یا دنتین که ذاتا زردرنگ است، بیشتر نمایان میشود. این یکی از موارد فریبنده در علت زرد شدن دندان در ارتودنسی است که فرد تصور میکند دندانش کثیف است، در حالی که مینا نازک شده است.
5. دخانیات و نیکوتین
سیگار کشیدن برای هر کسی مضر است، اما برای کسی که بریس دارد، یک فاجعه بصری ایجاد میکند. نیکوتین در ترکیب با اکسیژن زرد میشود و چون تمیز کردن پشت سیمها سخت است، این زردی به شدت در تار و پود دستگاه ارتودنسی و مینای دندان نفوذ میکند.
6. ضعف و آسیب مینای دندان
اگر بهداشت دهان رعایت نشود، مینای دندان به مرور ضعیف میشود. این اتفاق باعث میشود رنگ طبیعی دندان تغییر کند و لکههای سفید یا زرد ایجاد شود. این مورد یکی از دلایل مهم علت زرد شدن دندان ها بعد از ارتودنسی است که معمولا بعد از برداشتن براکتها بیشتر به چشم میآید.
پیشنهاد مطالعه: راهنمای ارتودنسی برای افراد دیابتی
اقدامات لازم برای جلوگیری از زرد شدن دندان قبل ارتودنسی
قبل از شروع درمان، یک مرحله مهم وجود دارد که خیلی وقتها نادیده گرفته میشود، در حالی که تاثیر مستقیمی روی زرد شدن دندان در ارتودنسی دارد. اگر دندانها از همان ابتدا تمیز و سالم نباشند، احتمال زرد شدن دندان حین ارتودنسی و حتی بعد از آن بیشتر میشود.
اولین قدم، بررسی کامل دندانها توسط دندانپزشک است. اگر جرم، پوسیدگی یا التهاب لثه وجود داشته باشد، باید قبل از نصب براکتها درمان شود. باقی ماندن این مشکلات میتواند به مرور باعث زرد شدن دندان ارتودنسی شود.
چند اقدام ساده اما مهم قبل از شروع ارتودنسی:
- انجام جرمگیری در صورت وجود رسوبات روی دندان
- درمان پوسیدگیها و مشکلات لثه
- یادگیری روش صحیح مسواک و نخ دندان مخصوص ارتودنسی
- کاهش مصرف مواد غذایی رنگی مثل قهوه و نوشابه
- در صورت نیاز، مشاوره درباره دهانشویه مناسب
اگر این مرحله را جدی بگیریم، عملا بخش زیادی از علت زرد شدن دندان در ارتودنسی را از قبل کنترل کردهایم و مسیر درمان هم تمیزتر و بدون دردسر جلو میرود.
اقدامات لازم برای جلوگیری از زرد شدن دندان در حین ارتودنسی
در طول درمان، بیشترین احتمال زرد شدن دندان در ارتودنسی وجود دارد؛ چون براکتها تمیز کردن دندان را سخت تر میکنند. اگر مراقبتها دقیق انجام نشود، خیلی سریع زرد شدن دندان حین ارتودنسی اتفاق میافتد.
برای جلوگیری از این مشکل، چند نکته ساده را جدی بگیریم:
- روزی حداقل ۲ تا ۳ بار با مسواک مخصوص ارتودنسی، مسواک بزنیم
- از نخ دندان یا واترجت برای تمیز کردن بین دندانها استفاده کنیم
- مصرف قهوه، چای پررنگ، نوشابه و غذاهای رنگی را کمتر کنیم
- بعد از خوردن مواد غذایی، دهان را با آب بشوییم
- از دهانشویه مناسب و ترجیحا با نظر دندانپزشک استفاده کنیم
- مراجعات منظم برای چکاپ را فراموش نکنیم!
رعایت همین موارد ساده، تاثیر زیادی در جلوگیری از زرد شدن دندان ارتودنسی دارد و کمک میکند بعد از پایان درمان، دندانها ظاهر بهتری داشته باشند.
اقدامات لازم برای جلوگیری از زرد شدن دندان بعد ارتودنسی
بعد از برداشتن براکتها، هنوز احتمال زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی وجود دارد؛ چون ممکن است لکهها یا جرمهای باقیمانده تازه خودشان را نشان دهند. در این مرحله، مراقبت درست، کمک میکند رنگ دندانها به حالت طبیعی برگردد.
برای جلوگیری از زرد شدن دندان ها بعد از ارتودنسی این موارد را رعایت کنیم:
- بهداشت دهان را همچنان دقیق ادامه دهیم (مسواک و نخ دندان منظم)
- تا مدتی مصرف مواد غذایی رنگی را محدود کنیم
- بلافاصله سراغ سفید کردن دندان نرویم و به دندانها زمان بدهیم
- در صورت نیاز، با نظر دندانپزشک جرمگیری انجام دهیم
- مراجعات دورهای را برای بررسی وضعیت دندانها ادامه دهیم
اگر این نکات را رعایت کنیم، احتمال ماندگاری زرد شدن دندان بعد ارتودنسی کمتر میشود و ظاهر دندانها به مرور شفافتر خواهد شد.
پیشنهاد مطالعه: ارتودنسی دندان در پونک
3 روش درمان زرد شدن دندان در ارتودنسی
اگر با وجود تمام مراقبتها، باز هم شاهد تغییر رنگ بودیم، نباید نگران باشیم؛ چون خوشبختانه علم دندانپزشکی برای زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی راهکارهای موثری دارد. این راهکارها شامل موارد زیر هستند:
- جرمگیری دندان: در مواردی که تغییر رنگ به خاطر پلاک و جرم باشد، جرم گیری میتواند ظاهر دندان را تا حد زیادی بهتر کند. (معمولا بعد از درمان ارتودنسی)
- بلیچینگ (سفید کردن دندان): برای رفع زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی، بلیچینگ گزینه مناسبی است. بهتر است حدود ۶ ماه بعد از برداشتن براکتها انجام شود تا دندانها به شرایط طبیعی برگردند.
- کامپوزیت دندان: اگر لکهها عمیقتر باشند یا با روشهای ساده برطرف نشوند، کامپوزیت میتواند رنگ و ظاهر دندان را اصلاح کند.
دکتر حاج همتی در این باره میگویند: انتخاب روش درمان به میزان زرد شدن دندان ارتودنسی و وضعیت مینای دندان بستگی دارد، بنابراین بهتر است تصمیم نهایی حتما با بررسی دندانپزشک انجام شود.
طبق مقاله ای علمی در وبسایت معتبر Healthline، مهمترین بخش یک درمان موفق، صبر کردن برای تثبیت وضعیت دندانها پس از برداشتن بریس است.
جمع بندی
زرد شدن دندان در ارتودنسی موضوعی است که بیشتر به نحوه مراقبت ما برمیگردد تا خود درمان. اگر بهداشت دهان را جدی بگیریم، مصرف مواد غذایی رنگی را کنترل کنیم و مراجعات منظم داشته باشیم، احتمال زرد شدن دندان حین ارتودنسی و حتی زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی خیلی کمتر میشود.
اگر هم بعد از پایان درمان متوجه تغییر رنگ شدیم، بهتر است عجله نکنیم و اجازه بدهیم دندانها به شرایط طبیعی برگردند. در صورت نیاز، روشهایی مثل جرمگیری یا بلیچینگ ظاهر دندانها را اصلاح کنند.
اگر شما هم تجربهای از زرد شدن دندان ها بعد از ارتودنسی دارید یا هنوز در طول درمان هستید و سوالی ذهنتان را درگیر کرده، خوشحال میشویم در بخش کامنتها بنویسید تا دقیق تر راهنماییتان کنیم.
سوالات متداول
1. آیا ارتودنسی باعث زرد شدن دندان میشود؟
خیر، خود ارتودنسی عامل مستقیم نیست. اما اگر بهداشت دهان رعایت نشود، شرایطی ایجاد میشود که باعث زرد شدن دندان در ارتودنسی خواهد شد.
2. علت زرد شدن دندان بعد از ارتودنسی چیست؟
بیشتر به دلیل باقی ماندن پلاک و جرم، مصرف مواد غذایی رنگی یا تمیز نکردن دقیق دندانها در طول درمان اتفاق میافتد.
3. چه زمانی برای سفید کردن دندان بعد از ارتودنسی مناسب است؟
معمولا حدود ۶ ماه بعد از برداشتن براکتها زمان مناسبی است تا دندانها به شرایط پایدار برسند.
4. آیا زرد شدن دندان ها بعد از ارتودنسی دائمی است؟
خیر، در بیشتر موارد با جرم گیری یا بلیچینگ قابل برطرف شدن است، مگر اینکه آسیب جدی به مینای دندان وارد شده باشد.
