چند روز اول پس از نصب براکت ها، حتی جویدن یک تکه نان یا نوشیدن آب سرد هم شاید ناخوشایند باشد. حساسیت دندان در ارتودنسی اغلب به دلیل فشار حرکت دندانها به وجود می‌آید و در چند روز کاهش پیدا خواهد کرد. البته هر دردی را نباید جزو روند طبیعی درمان دانست.
شدت درد، مدت ماندگاری و علائمی که ظاهر می‌شود در تشخیص علت درد باید مورد ارزیابی قرار بگیرد. در این قسمت به بررسی عوامل تشدید حساسیت دندان می‌پردازیم و روش‌های درمان این درد را بررسی میکنیم.
خلاصه هرآنچه باید درباره حساسیت دندان در ارتودنسی و بعد از ارتودنسی باید بدانیم:
| عنوان | توضیحات |
| حساسیت دندان در ارتودنسی چیست؟ | حساسیت دندان در ارتودنسی معمولا واکنشی طبیعی به فشار براکت ها و سیم‌ها برای حرکت دندان‌هاست که اغلب طی چند روز کاهش می‌یابد. |
| علائم حساسیت دندان | درد یا تیر کشیدن هنگام خوردن غذاهای سرد و گرم، جویدن، مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و مصرف خوراکی‌های اسیدی از علائم رایج هستند. التهاب و تحلیل لثه نیز می‌توانند حساسیت را تشدید کنند. |
| علل حساسیت دندان | فشار ناشی از حرکت دندانها، مسواک زدن با فشار زیاد، تجمع پلاک اطراف براکت‌ها، مصرف خوراکی‌های اسیدی، استفاده از محصولات ساینده، دندان قروچه، تحلیل لثه و نازک شدن مینای دندان از عوامل احتمالی هستند. |
| روش‌های پیشگیری از حساسیت و آلرژی | اطلاع دادن سابقه حساسیت به فلز، نیکل یا لاتکس به متخصص، رعایت بهداشت دهان، استفاده از مسواک نرم و خمیردندان ضدحساسیت، انجام معاینات منظم و استفاده از دهان شویه حاوی فلوراید با توصیه متخصص به کاهش حساسیت کمک میکنند. |
| راهکارهای خانگی و تغذیه‌ای | مصرف غذاهای نرم و ولرم مانند سوپ، ماست، تخم مرغ و پوره سیب زمینی، پرهیز از خوراکی‌های بسیار سرد یا داغ و کاهش مصرف نوشیدنی‌های اسیدی می‌تواند ناراحتی را کمتر کند. |
| بایدها و نبایدها | بایدها: استفاده از مسواک نرم، خمیردندان ضدحساسیت و غذاهای نرم و ولرم. نبایدها: استفاده از مسواک زبر و خمیر دندانهای ساینده، مصرف زیاد نوشابه و آبمیوه‌های اسیدی و خوردن غذاهای بسیار سرد یا داغ در صورت تحریک حساسیت. |
| ارتودنسی برای افراد دارای دندانهای حساس | افراد دارای دندان های حساس نیز می‌توانند ارتودنسی انجام دهند. متخصص با بررسی شرایط دندانها، روش مناسب را انتخاب می‌کند و در صورت نیاز، گزینه‌هایی مانند ارتودنسی نامرئی را در نظر می‌گیرد. |
| بهترین خمیردندان برای کاهش حساسیت | خمیر دندانهای مخصوص دندان های حساس حاوی ترکیباتی مانند نیترات پتاسیم یا فلوراید قلع می‌توانند به کاهش درد و حساسیت کمک کنند. |
| حساسیت پس از برداشتن براکت‌ها | حساسیت ممکن است چند روز تا حدود یک هفته پس از برداشتن براکت‌ها ادامه داشته باشد و معمولا به تدریج کاهش می‌یابد. |
علائم حساسیت دندان در ارتودنسی
حساسیت دندان در ارتودنسی زمان خوردن غذاهای سرد یا گرم، هنگام جویدن، مسواک زدن یا حتی قرار گرفتن در هوای سرد نیز درد خفیف تا متوسط خود را نشان میدهد.
به علائم زیر توجه داشته باشید:
- احساس درد یا تیر کشیدن یک یا چند دندان هنگام مصرف غذاها و نوشیدنی های سرد یا گرم
- درد یا ناراحتی هنگام قرار گرفتن در هوای سرد
- داشتن احساس درد موقع مسواک زدن یا نخ دندان
- افزایش حساسیت پس از مصرف مواد غذایی ترش و اسیدی مانند مرکبات، آبلیمو یا نوشابه های گازدار
- درد هنگام جویدن غذاهای سفت یا اعمال فشار روی دندانها
- التهاب، قرمزی یا تحلیل لثه که می‌تواند حساسیت دندان را تشدید کند
- درد منتشر در ناحیه فک یا عضلات اطراف دهان که گاهی با حساسیت دندان همراه است
دکتر ایلناز حاج همتی پیشنهاد می کنند که اگر حساسیت شدید، طولانی مدت یا همراه با درد غیر قابل تحمل باشد، پیشنهاد میکنیم برای تشخیص علت اصلی حساسیت به ارتودنسی و دریافت درمان مناسب به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
علل حساسیت دندان به ارتودنسی
حساسیت دندان در ارتودنسی به علت فشار وارده ایجاد می شود که براکت ها و سیم‌های ارتودنسی برای حرکت دادن دندانها وارد میکنند. این حساسیت در روزهای اول یا پس از هر جلسه تنظیم سیم ها طبیعی است و طی چند روز تا یک هفته کاهش پیدا خواهد کرد.
اگر حساسیت دندان به ارتودنسی شدید باشد یا برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، علت دیگری دارد. مهمترین دلایل حساسیت دندان در ارتودنسی عبارت‌اند از:
- اعمال فشار طبیعی ناشی از حرکت دندانها در طول درمان ارتودنسی
- مسواک زدن با فشار زیاد یا استفاده از مسواک با برس سفت
- رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان و تجمع پلاک اطراف براکت ها
- مصرف مکرر خوراکی ها و نوشیدنی‌های اسیدی که باعث تضعیف مینای دندان می شوند
- استفاده از خمیر دندان یا دهانشویه‌های ساینده و نامناسب
- دندان قروچه که فشار بیشتری به دندان وارد می شود
- تحلیل لثه یا نازک شدن مینای دندان
پیشنهاد مطالعه: لیست غذاهای نرم ارتودنسی
چگونه از حساسیت و آلرژی در ارتودنسی پیشگیری کنیم؟
واکنش های آلرژیک در درمان ارتودنسی نادر هستند، اما با رعایت نکات مراقبت از ارتودنسی احتمال بروز آنها و حساسیت دندان در ارتودنسی را کاهش داد:
- قبل از شروع درمان، هرگونه سابقه حساسیت به فلز، نیکل یا لاتکس را به متخصص ارتودنسی اطلاع دهید.
- اگر داروی ضد آلرژی مصرف می‌کنید، پزشک را در جریان قرار دهید.
- در صورت داشتن سابقه آلرژی، با نظر پزشک تست آلرژی انجام دهید.
- بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت کنید تا از التهاب و تشدید حساسیت دندان به ارتودنسی جلوگیری شود.
- جلسات معاینه و تنظیم براکت‌ها را به طور منظم انجام دهید تا مشکلات برطرف شود.
- اصلاح روش‌های بهداشتی و استفاده از یک مسواک با نرم (Soft) ضروری است
- انتخاب خمیردندان مناسب! خمیر دندان های مخصوص دندانهای حساس حاوی ترکیباتی مانند نیترات پتاسیم یا فلوراید قلع هستند
- استفاده از دهانشویه‌های حاوی فلوراید نیز کاهش کلی حساسیت ارتودنسی کمک می‌کند
به نقل قول از: Healthline – How to Relieve Pain from Braces
“حساسیت دندان پس از تنظیم بریس‌ها یک امر رایج و قابل انتظار است. این حس معمولا نشان‌دهنده این است که بریس‌ها در حال کار کردن و حرکت دادن دندانها به سمت موقعیت صحیح خود هستند و اغلب طی چند روز برطرف می‌شود.”
راهکارهای تغذیه‌ای و خانگی برای کنترل حساسیت
وقتی دندان ها بعد از نصب براکت یا تنظیم سیم ها دچار درد می شوند؛ انتخاب غذا و نوشیدنی مناسب فرآیند جویدن و بلع را راحت می‌کند. در این روزها، مصرف خوراکی هایی که نیاز به فشار زیادی ندارند، توصیه می‌شود. در ادامه به توضیح غذاهای مناسب این دوران می‌پردازیم.
- غذاهای نرم؛ سوپ ولرم، تخم مرغ، ماست، پوره سیب زمینی و سبزیجات پخته گزینه‌های مناسبی برای این روزها به شمار می‌آیند.
- پرهیز از محرک دمایی؛ اگر نوشیدن سرد یا غذای داغ باعث تیر کشیدن دندانها می‌شود، تا زمان کاهش حساسیت از مصرف آنها خودداری کنید.
- کاهش مصرف خوراکی‌های اسیدی؛ مصرف نوشابه‌های گازدار، آبلیمو و سایر مواد اسیدی را که فرسایش مینای دندان را تشدید میکنند، کاهش دهید.
با نگاهی به جدول زیر میتوانید انتخاب‌های مناسبی داشته باشید:
| بایدها | نبایدها |
| استفاده از مسواک نرم | استفاده از مسواک‌های سفت (Hard) |
| مصرف غذاهای نرم و ولرم | خوردن غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد |
| استفاده از خمیردندان ضد حساسیت | استفاده از خمیردندان‌های سفیدکننده ساینده |
| محدود کردن نوشیدنی‌های اسیدی | مصرف بی‌رویه نوشابه و آبمیوه‌های صنعتی |
حساسیت به ارتودنسی چقدر طول میکشد؟
حساسیت دندان در ارتودنسی یک وضعیت دائمی نیست و در دو مقطع زمانی خود را بیشتر نشان می دهد:
- چند روز پس از نصب اولیه بریس‌ها
- یک تا دو روز پس از جلسات تنظیم
اگر حساسیت شما برای مدتی طولانی (بیش از یک یا دو هفته) ادامه داشت یا شدت آن غیر قابل تحمل بود، حتما باید موضوع را با متخصص ارتودنسی خود در میان بگذارید.
برای بیمارانی که از ابتدا دندانهای حساسی دارند، نگرانی در مورد تشدید این وضعیت کاملا قابل درک است. در چنین مواردی، گزینه‌های جایگزین مانند ارتودنسی نامرئی می‌توانند مورد بررسی قرار گیرند.
در این روش امکان برداشتن پلاک ها هنگام غذا خوردن و مسواک زدن نیز یک مزیت بزرگی است. میتوانید برای اطلاعات بیشتر در مورد ارتودنسی نامرئی دندان در تهران به صورت رایگان با دکتر حاج همتی مشورت کنید.
پیشنهاد مطالعه: دلیل خارش دندان در ارتودنسی
جمع بندی
حساسیت دندان در ارتودنسی یک واکنش طبیعی و گذرا از فرآیند درمان است که به دلیل فشار وارد شده برای حرکت دندانها رخ میدهد. این وضعیت با علائمی چون درد تیز در برابر سرما و گرما خود را نشان میدهد و چند روز پس از نصب یا تنظیم بریس‌ها به اوج خود میرسد و سپس فروکش می‌کند.
با رعایت بهداشت دهان و دندان، استفاده از مسواک نرم و خمیردندان‌های مخصوص، و همچنین پرهیز از غذاهای محرک، می‌توان این دوره را با آرامش بیشتری سپری کرد.
سوالات متداول
1. آیا حساسیت دندان در ارتودنسی نشانه وجود مشکل است؟
خیر، این حساسیت در بیشتر موارد یک واکنش طبیعی به فشار بریس‌ها است و جای نگرانی ندارد. اما اگر درد شدید و مداوم بود، حتما با متخصص خود مشورت کنید.
2. آیا می‌توان با دندانهای حساس ارتودنسی انجام داد؟
بله، متخصص ارتودنسی با ارزیابی شرایط، بهترین روش درمانی را برای شما انتخاب می‌کند. حتی گاهی خود ارتودنسی با مرتب کردن دندانها، به کاهش حساسیت در طولانی مدت کمک می‌کند.
3. بهترین خمیردندان برای کاهش حساسیت ارتودنسی چیست؟
خمیردندان های حاوی نیترات پتاسیم یا فلوراید استنوس بهترین گزینه‌ها هستند، زیرا به مسدود کردن توبول‌های حساس دندانی و کاهش انتقال حس درد کمک میکنند.
4. آیا سفید کردن دندان در دوره ارتودنسی حساسیت را بیشتر می‌کند؟
بله، استفاده از مواد سفیدکننده در این دوره به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. این مواد می‌توانند مینای دندان را تحریک کرده و حساسیت دندان در ارتودنسی را به شدت افزایش دهند.
5. بعد از برداشتن بریس‌ها، حساسیت دندان از بین می‌رود؟
حساسیت دندان بعد از ارتودنسی نیز ممکن است برای مدت کوتاهی (چند روز تا یک هفته) وجود داشته باشد، زیرا دندانها به وضعیت جدید خود عادت میکنند. این حالت نیز موقتی است و به زودی برطرف می‌شود.
