ارتودنسی دندان شیری به عواملی مانند سن کودک، نوع ناهنجاری و وضعیت دندان های شیری بستگی دارد. مراجعه برای معاینه در سنین 7، 10 و 12 سالگی به تشخیص زودهنگام مشکلات و شروع درمان در زمان مناسب کمک میکند. در ادامه، شرایط انجام ارتودنسی با دندان شیری، مزایا و زمان مناسب آنرا بررسی می کنیم.
چنانچه برای ارتودنسی دندان شیری فرزندتان نیاز به مشاوره تخصصی دارید، کافیست جهت دریافت مشاوره رایگان توسط دکتر ایلناز حاج همتی، فرم زیر را پر کنید.
بررسی دندان شیری و دائمی و امکان ارتودنسی
هر کودک در مجموع 20 دندان شیری دارد که از حدود 6 ماهگی شروع به رویش می کنند و به تدریج جای خود را به 32 دندان دائمی می دهند. دندان های شیری نقش پررنگی در هدایت رویش صحیح دندانهای دائمی دارند؛ بنابراین رشد نامناسب، از دست رفتن زودهنگام یا ناهنجاری آنها باعث بی نظمی و مشکلات فکی در آینده می شود.
به همین دلیل، ارتودنسی دندان شیری در بسیاری از موارد امکانپذیر و شاید ضروری است. این درمان که با عنوان ارتودنسی پیشگیری یا ارتودنسی دوره اول شناخته میشود، بیشتر با هدف اصلاح مشکلات فک و حفظ فضای مناسب برای رویش صحیح دندانهای دائمی انجام میشود و از نیاز به درمانهای پیچیده تر در سالهای بعدی جلوگیری خواهد کرد.
تفاوت ارتودنسی دندان های شیری و دائمی
همانطور که در بالا هم اشاره کردیم، ارتودنسی دندان های شیری بیشتر یک درمان پیشگیرانه محسوب می شود و با هدف هدایت رشد فک، حفظ فضای مناسب برای رویش دندانهای دائمی و جلوگیری از تشدید ناهنجاری ها انجام میشود.
ارتودنسی دندان های دائمی زمانی انجام میشود که بیشتر یا تمام دندانهای دائمی رویش داشته اند. در اینجا، تمرکز درمان بر اصلاح بی نظمی دندانها، مشکلات بایت و ناهنجاریهای فکی است.
همچنین بخوانید: درمان جلو بودن فک بالا در کودکان
مقایسه ارتودنسی دندان شیری و دائمی
| معیار | ارتودنسی دندانهای شیری | ارتودنسی دندانهای دائمی |
| هدف درمان | پیشگیری از ناهنجاری فکی و رشد صحیح دندان | اصلاح بینظمی دندانها و مشکلات فکی |
| سن مناسب | معمولا 6 تا 10 سالگی | پس از رویش بیشتر دندانهای دائمی (حدود 12 سال به بعد) |
| نوع درمان | پیشگیرانه و هدایت کننده رشد | اصلاحی و درمانی |
| مدت درمان | کوتاهتر و سادهتر | طولانیتر و پیچیدهتر |
| احتمال نیاز به درمانهای تکمیلی | کمتر در صورت شروع به موقع | بیشتر، به ویژه در ناهنجاریهای شدید |
| هزینه درمان | کم | زیاد |
آیا کشیدن دندان شیری برای ارتودنسی لازم است؟
کشیدن دندان شیری در ارتودنسی فقط و فقط در شرایط خاص و بعد از بررسی دقیق وضعیت فک و دندان های کودک انجام میشود. اگر کمبود فضای کافی، رویش نامناسب دندانهای دائمی یا برخی مشکلات فکی وجود داشته باشد، دکتر حاج همتی، دکتر ارتودنسی کودکان غرب تهران امکان دارد برای ایجاد فضای مناسب، کشیدن یک یا چند دندان شیری را توصیه کنند.
البته در بیشتر موارد، خانم دکتر حاج همتی تلاش میکند بدون کشیدن دندان، مشکل را برطرف کند. با این حال، زمانی که حفظ دندانهای شیری مانع رویش صحیح دندانهای دائمی یا موفقیت درمان باشد، خارج کردن آن به بهبود نتیجه ارتودنسی و سریع شدن روند درمان کمک می کند.
دندان های شیری از چه سنی میافتند؟
عمدتا اولین دندان های شیری که میافتند، دندانهای پیشین پایینی هستند و همزمان، اولین دندان آسیاب دائمی در انتهای فک بدون آنکه دندان شیری قبل از آن بیفتد، از لثه بیرون میزند.
جدول زمان بندی رشد دندان های کودکان:
| گروه دندان | شروع رویش دندان شیری | زمان جایگزینی با دندان دائمی | نکته مهم |
| دندانهای پیشین مرکزی | 6 تا 12 ماهگی | 6 تا 8 سالگی | اولین دندانهایی هستند که هم رویش پیدا میکنند و هم میافتند. |
| دندانهای پیشین کناری | 9 تا 16 ماهگی | 7 تا 9 سالگی | در حفظ نظم دندانهای جلویی نقش مهمی دارند. |
| دندانهای نیش | 16 تا 23 ماهگی | 9 تا 12 سالگی | رویش آنها در هدایت قوس دندانی اهمیت زیادی دارد. |
| آسیاب اول شیری | 13 تا 19 ماهگی | 9 تا 12 سالگی | پس از افتادن، دندان آسیاب کوچک دائمی جایگزین میشود و آسیاب بزرگ اول نیز در 6 تا 7 سالگی پشت آن رشد میکند. |
| آسیاب دوم شیری | 23 تا 33 ماهگی | 10 تا 13 سالگی | با افتادن این دندانها، آسیاب کوچک دوم و سپس آسیاب بزرگ دوم رویش پیدا میکنند. |
نکته: زمان های ذکر شده میانگین هستند و امکان دارد بسته به شرایط رشد هر کودک چند ماه تا حدود یک سال زودتر یا دیرتر اتفاق بیفتند. در صورت تاخیر قابل توجه در رویش یا افتادن دندانها، بهتر است کودک توسط متخصص ارتودنسی یا دندانپزشک کودکان معاینه شود.
روش های ارتودنسی دندان شیری
همانطور که اشاره شد، روشهای درمانی در این دوره با بزرگسالان متفاوت است. تمرکز بر ابزارهای کاربردی و اغلب متحرک است که کودک به راحتی با آنها سازگار میشود. برخی از رایجترین روشها عبارتند از:
- پلاکهای متحرک: این پلاکها که از پلاستیک و سیم ساخته شدهاند، برای اصلاحات جزئی دندانها یا برای کمک به ترک عادتهای نامناسب مانند مکیدن انگشت به کار میروند. بهترین متخصصان این حوزه میتوانند این پلاکها را به صورت سفارشی برای فرزند شما طراحی کند. (برای اطلاع بیشتر مقاله ارتودنسی متحرک دندان چیست را حتما مطالعه کنید.)
- فضانگهدار (Space Maintainer): اگر یک دندان شیری زودتر از موعد به دلیل پوسیدگی یا ضربه از دست برود، دندانهای کناری به سمت فضای خالی حرکت میکنند. فضانگهدار یک قطعه کوچک فلزی است که این فضا را تا زمان رویش دندان دائمی حفظ میکند و از بروز نامرتبی جلوگیری میکند.
- دستگاههای فانکشنال: این دستگاهها برای اصلاح ناهنجاریهای رشدی فک، مانند جلو یا عقب بودن فک پایین، استفاده میشوند. آنها با هدایت رشد فک، رابطه بین فک بالا و پایین را بهبود میبخشند.
«حفظ دندانهای شیری تا زمان طبیعی افتادن آنها، برای تکامل صحیح گفتار، عمل جویدن و همچنین حفظ فضای لازم برای رویش دندانهای دائمی ضروری است.»
به نقل از: دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران
همچنین بخوانید: بهترین سن برای ارتودنسی دندان
زمان مناسب برای ارتودنسی با دندان شیری
بهترین زمان برای بررسی نیاز کودک به ارتودنسی با توجه به نظر متخصصان ارتودنسی، توصیه می شود اولین معاینه تخصصی در حدود 7 سالگی انجام شود. در این سن، هم دندانهای شیری و هم تعدادی از دندانهای دائمی در دهان وجود دارند.
مهمترین دلایل اهمیت ارتودنسی در سنین پایین عبارتاند از:
- معاینه در 7 سالگی امکان شناسایی ناهنجاریها و طرح برنامه برای درمان مناسب را فراهم میکند.
- به دلیل ادامه رشد فک، اصلاح مشکلات آسانتر، سریعتر و با مداخلات کمتر انجام میشود.
- شروع درمان در زمان مناسب از بروز مشکلات شدید و نیاز به درمان های دشوارتر در آینده پیشگیری کند.
جمع بندی
مراقبت از دندان های شیری و توجه به ناهنجاریهای فک در سنین پایین، یک گام هوشمندانه برای تضمین سلامت دهان و دندان فرزند شما در آینده است. ارتودنسی در این دوره، بیشتر نقش پیشگیری و هدایت رشد را دارد و از بروز مشکلات جدی و نیاز به درمان های طولانی در بزرگسالی جلوگیری کند.
سوالات متداول
1) بهترین سن برای اولین معاینه ارتودنسی کودک چه زمانی است؟
انجمن ارتودنتیستهای آمریکا سن 7 سالگی را برای اولین ویزیت پیشنهاد میکند. در این سن، دندانهای دائمی شروع به رویش کردهاند و متخصص میتواند مشکلات احتمالی فک و دندان را در مراحل اولیه تشخیص دهد.
2) آیا درمان ارتودنسی برای کودکان دردناک است؟
در ابتدای استفاده از دستگاههای جدید یا پس از تنظیم آنها، کودک ممکن است برای چند روز احساس فشار یا ناراحتی خفیفی داشته باشد که طبیعی است. این حس به سرعت برطرف میشود و با مسکنهای معمولی قابل کنترل است.
3) مدت زمان درمان ارتودنسی دندان های شیری چقدر است؟
طول درمان به نوع و شدت مشکل بستگی دارد. درمانهای پیشگیرانه یا دوره اول معمولا بین 9 تا 18 ماه طول میکشند. هدف این است که مشکل اصلی برطرف شود و ادامه درمان (در صورت نیاز) به دوره نوجوانی موکول گردد.
4) اگر دندان دائمی پشت دندان شیری رویش کند، باید نگران باشیم؟
این پدیده که به «دندان کوسهای» معروف است، به خصوص در دندانهای پیشین پایینی، نسبتا شایع است. در بیشتر موارد، با افتادن دندان شیری، زبان به طور طبیعی دندان دائمی را به سمت جای اصلی خود هل میدهد. با این حال، بهتر است برای اطمینان با دندانپزشک مشورت کنید.
5) هزینه ارتودنسی در کودکان چقدر است؟
هزینه به نوع دستگاه مورد استفاده و طول دوره درمان بستگی دارد. درمانهای پیشگیرانه معمولا هزینه کمتری نسبت به ارتودنسی کامل در دوره نوجوانی دارند. برای اطلاع دقیق از هزینهها، دریافت یک برنامه درمانی از متخصص ضروری است.
