پوسیدگی دندان در ارتودنسی یکی از مشکلات احتمالی در طول درمان ارتودنسی برای برخی بیماران است. به ویژه زمانی که رعایت بهداشت دهان و دندان مثل قبل راحت نیست و پلاک های میکروبی اطراف براکت ها و سیم ها تجمع می کنند. خود دستگاه ارتودنسی مستقیما دندان را پوسیده نمی کند؛ اما باعث ایجاد شرایطی می شود که کنترل پلاک و باقیمانده مواد غذایی دشوار شود و در نتیجه احتمال ایجاد ضایعات پوسیدگی یا لکه های سفید روی مینای دندان افزایش یابد.
اگر در زمینه درمان ارتودنسی یا پوسیدگی دندان حین ارتودنسی نیاز به راهنمایی دارید، فرم زیر را تکمیل کنید تا در اسرع وقت جهت استفاده مشاوره رایگان با خانم دکتر ایلناز حاج همتی با شما تماس بگیریم.
خلاصه آنچه درباره پوسیدگی دندان در حین ارتودنسی میخوانیم:
| عنوان | توضیحات |
| پوسیدگی دندان در ارتودنسی | دستگاه ارتودنسی به‌طور مستقیم باعث پوسیدگی نمی‌شود؛ اما براکتها و سیم‌ها می توانند تجمع پلاک و مواد غذایی را افزایش داده و پاکسازی دندان ها را دشوارتر کنند. |
| علت‌های اصلی پوسیدگی | تجمع پلاک و غذا اطراف براکتها، مسواک زدن ناکافی، مصرف مکرر خوراکی های شیرین و اسیدی، پاکسازی نادرست بین دندانها، پوسیدگی‌های قبلی، خشکی دهان و مراجعه نکردن منظم برای معاینه. |
| علائم پوسیدگی | درد دندان، حساسیت به غذاهای سرد، گرم یا شیرین، تغییر رنگ دندان، شکستگی یا لب پریدگی و بوی بد دهان از علائم مهم پوسیدگی هستند. |
| مراحل پوسیدگی | ابتدا پلاک اطراف دندان و براکتها تشکیل میشود؛ سپس باکتری‌ها اسید تولید کرده و مینای دندان را تخریب می‌کنند. در صورت پیشرفت، پوسیدگی به عاج و عصب میرسد و ممکن است باعث درد و در نهایت شکستگی دندان شود. |
| پیشگیری | مسواک زدن روزانه 2 بار به مدت 2 دقیقه با خمیردندان فلورایددار، تمیز کردن اطراف براکت و زیر سیم، استفاده از برس بین‌دندانی، مصرف صحیح محصولات فلورایدی، کاهش دفعات مصرف مواد شیرین و معاینه منظم دندانها. |
| درمان پوسیدگی اولیه | در مراحل ابتدایی، کنترل پلاک، بهبود بهداشت دهان، اصلاح رژیم غذایی و استفاده هدفمند از فلوراید می‌تواند به کنترل پوسیدگی و معدنی‌شدن مجدد مینای دندان کمک کند. |
| درمان پوسیدگی پیشرفته | اگر ساختار دندان آسیب دیده باشد، ممکن است درمان ترمیمی لازم شود. روش درمان بر اساس محل و عمق پوسیدگی و میزان بافت سالم دندان تعیین میشود. |
آیا ارتودنسی باعث پوسیدگی دندان میشود؟
به نقل از pmc.ncbi.nlm.nih.gov:
“However, a recent study reported that orthodontic treatment is not a risk factor for dental caries if an appropriate oral‑care protocol is implemented.”
ترجمه فارسی:
«با این حال، مطالعه‌ای اخیر نشان داده است در صورتی که یک پروتکل مراقبت از دهان مناسب اجرا شود، ارتودنسی به خودی خود یک عامل خطر برای پوسیدگی دندان نیست.»
مسلما که براکت، سیم یا سایر اجزای دستگاه ارتودنسی به تنهایی عامل پوسیدگی نیستند. پوسیدگی دندان هنگام ارتودنسی زمانی شکل می گیرد که باکتری های موجود در پلاک، قندها و کربوهیدرات های قابل تخمیر را متابولیزه کرده و اسید تولید کنند.
نکته مهم این است که ضایعات اولیه همیشه به شکل یک حفره مشخص دیده نمی شوند. گاهی نخستین نشانه، ایجاد نواحی سفید و مات روی سطح مینای دندان است که احتمال دارد بیانگر دمینرالیزاسیون اولیه باشد و در صورت ادامه عوامل خطر پوسیدگی دندان در ارتودنسی پیشرفت کنند.
پیشنهاد مطالعه: پولیش دندان ارتودنسی شده
علت پوسیدگی دندان در ارتودنسی چیست؟
به طور معمول علت پوسیدگی دندان در ارتودنسی شامل مجموعه ای از عوامل مرتبط با بهداشت دهان، رژیم غذایی و وضعیت سلامت دندان ها است که مهمترین آنها عبارت اند از:
- باقی ماندن پلاک و ذرات غذا در اطراف براکتها و بین دندانها
- مسواک زدن ناکافی یا پاکسازی ناقص اطراف تجهیزات ارتودنسی
- مصرف مکرر خوراکی ها و نوشیدنی های شیرین و اسیدی
- استفاده نکردن صحیح از نخ دندان، برس بین دندانی یا سایر ابزارهای توصیه شده
- وجود پوسیدگی های اولیه پیش از شروع درمان
- خشکی دهان یا کاهش جریان بزاق
- مراجعه نکردن منظم برای بررسی وضعیت دندانها
- بی توجهی به لکه‌های سفید اولیه روی مینای دندان
یکی دیگر از علت پوسیدگی دندان در ارتودنسی، رژیم غذایی افراد است. مصرف مکرر مواد غذایی حاوی قند، به خصوص میان وعده‌های متعدد در طول روز، فرصت بیشتری برای تولید اسید توسط باکتری های پلاک ایجاد می کند.
علائم پوسیدگی دندان حین ارتودنسی
در طول درمان ارتودنسی، مراقبت های ارتودنسی ثابت دندان واجب است؛ زیرا وجود براکت ها و تجهیزات ارتودنسی، اگر چه در راستای نظم دادن به دندان‌های شما بکار گرفته شده‌اند، اما می‌توانند به صورت ناخواسته زمینه ساز مشکلاتی چون پوسیدگی دندان در حین ارتودنسی باشند.
در ادامه به مهمترین نشانه‌های پوسیدگی دندان در دوران ارتودنسی اشاره می‌کنیم:
علائم | توضیحات |
| درد دندان | یکی از اولین نشانه‌های پوسیدگی؛ ممکن است درد به صورت ناگهانی یا در هنگام مصرف خوراکی‌های گرم، سرد یا شیرین احساس شود. |
| حساسیت دندانی | نفوذ باکتری‌ها به مجراهای عصب دندان می‌تواند باعث تحریک و حساسیت نسبت به تغییرات دمایی یا طعم‌های خاص شود. |
| تغییر رنگ دندان | دندان در مراحل اولیه پوسیدگی ممکن است به رنگ‌های زرد، قهوه‌ای، سیاه یا حتی سفید گچی تغییر رنگ دهد، که ناشی از تخریب لایه‌های دندانی است. |
| شکستگی یا لب پریدگی | پوسیدگی پیشرفته ساختار دندان را ضعیف کرده و ممکن است منجر به شکستگی یا ترک خوردگی آن شود. |
| بوی بد دهان | فعالیت باکتری‌ها در نواحی پوسیده منجر به تولید اسید و ترکیبات بد بو میشود که اغلب با بوی نامطبوع دهان همراه است. |
هشیار باشید که این علائم زنگ خطری برای شما و حتی متخصص است تا در اسرع وقت نسبت به بررسی وضعیت دندانها اقدام کنید.
مراحل پوسیدگی دندان در ارتودنسی
پوسیدگی دندان در طی ارتودنسی تدریجی بوده و در چند مرحله رخ میدهد که شامل:
- در گام اول پس از اینکه مواد غذایی مصرف می‌کنید، به خصوص خوراکی‌های شیرین و چسبنده، باکتری‌ها در اطراف دندانها و براکت‌های شما تجمع می‌کنند و لایه‌ای چسبناک به نام پلاک را تشکیل می‌دهند.
- در گام بعدی باکتری‌ها با تجزیه قند موجود در دهان، اسید تولید می‌کنند، این اسیدها به تدریج مینای دندان را تخریب و مسیر را برای شروع پوسیدگی باز می‌کنند.
- اگر در این مرحله اقدامی برای کنترل پوسیدگی انجام نشود، آسیب به لایه عاج و حتی عصب دندان میرسد. در اینجا ممکن است درد، حساسیت و التهاب را تجربه کنید.
- شکستگی دندان: با پیشرفت پوسیدگی، بافت دندان به قدری ضعیف می شود که حتی فشارهای عادی نیز می‌توانند باعث شکستن آن شوند.
اما برای جلوگیری از پوسیدگی دندان در ارتودنسی، دقیقا باید چه کار کنیم؟ در مرحله بعد کامل توضیح خواهیم داد.
پیشنهاد مطالعه: جرم گیری دندان پس از ارتودنسی
جلوگیری از پوسیدگی دندان در ارتودنسی
در مطالب قبل‌تر از همین مقاله درباره نحوه جلوگیری از پوسیدگی دندان در ارتودنسی توضیحاتی دادیم، اما با همه این تفاسیر یکبار دیگر این موضوع مهم را برای شما باز خواهیم کرد که با رعایت یک سری اصول بهداشتی و تغذیه ای از این مشکل پیشگیری کرد و حتی در صورت بروز، بتوانیم آن را کنترل و درمان کنیم.
- مسواک زدن منظم و اصولی، دندان ها باید بطور منظم 2 بار در روز و به مدت دو دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید تمیز شوند. محل اتصال براکت به دندان، زیر سیم و اطراف لثه نیز باید با دقت مسواک شوند.
- استفاده از برس بین دندانی با سایز مناسب و روش صحیح، برای پاکسازی فضاهایی که دسترسی مسواک معمولی به آنها ممکن نیست مفید خواهد بود.
- استفاده صحیح از فلوراید و فراورده‌های فلورایدی مانند ژل و دهانشویه به تقویت مینای دندان و افزایش مقاومت آن در برابر حملات اسیدی مفید باشد و در مراحل اولیه پوسیدگی به بازگشت مواد معدنی به مینا نیز کمک کند.
- مصرف مکرر خوراکی‌های و نوشیدنی های شیرین و میان وعده های حاوی قند می‌تواند شرایط مناسبی برای فعالیت باکتری‌های پلاک ایجاد کند. کاهش دفعات مصرف و رعایت بهداشت دهان پس از خوردن آنها، به کنترل خطر پوسیدگی کمک می‌کند.
- در طول درمان ارتودنسی، تنها جابجایی دندان ها نباید مورد بررسی قرار گیرد. وضعیت لثه، مینای دندان و احتمال ایجاد پوسیدگی نیز باید به صورت دوره‌ای ارزیابی شود.
درمان پوسیدگی دندان در ارتودنسی
برای درمان پوسیدگی دندان در ارتودنسی در ضایعات اولیه که هنوز حفره ایجاد نشده؛ کنترل پلاک، بهبود بهداشت دهان، اصلاح رژیم غذایی و استفاده هدفمند از فلوراید در مدیریت روند پوسیدگی نقش دارد. همچنین فلوراید به معدنی شدن مجدد مینای دندان کمک می کند و یکی از پایه های پیشگیری و کنترل پوسیدگی محسوب می شود.
البته اگر پوسیدگی پیشرفت کرده و ساختار دندان از بین رفته باشد، گاها درمان ترمیمی ضرورت پیدا می کند. لذا دندانپزشک بر اساس محل و عمق ضایعه، میزان بافت سالم باقیمانده و شرایط بیمار، روش مناسب را انتخاب می کند. ضمنا در برخی موارد دسترسی به سطح پوسیده با وجود براکت دشوار است و متخصص ارتودنسی و دندانپزشک ترمیمی باید درباره ادامه یا توقف موقت بخشی از درمان تصمیم بگیرند.
پیشنهاد مطالعه: مضرات نوشابه برای ارتودنسی دندان
آیا در صورت ایجاد پوسیدگی باید ارتودنسی متوقف شود؟
همانطور که اشاره شد ایجاد یک ضایعه پوسیدگی الزاما به معنی پایان درمان ارتودنسی نیست. تصمیم گیری به تعداد دندان های درگیر، عمق پوسیدگی، وضعیت بهداشت دهان و امکان دسترسی برای درمان بستگی دارد.
در پوسیدگی های محدود ممکن است درمان دندان بدون توقف کامل ارتودنسی انجام شود. در موارد گسترده تر یا زمانی که کنترل بهداشت دهان مناسب نیست، متخصص ارتودنسی ممکن است برای محافظت از دندان ها تغییراتی در برنامه درمان ایجاد کند.
جمع بندی
بنابراین پوسیدگی دندان در حین ارتودنسی قابل پیشگیری و در بسیاری از موارد قابل کنترل است؛ به شرط آنکه مراقبت از دندان ها همزمان با حرکت آن ها جدی گرفته شود. شناخت علائم پوسیدگی دندان در ارتودنسی، مسواک زدن اصولی با خمیردندان فلورایددار، پاکسازی فضاهای بین دندانی، کنترل مصرف مواد شیرین و مراجعه منظم برای معاینه، مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت دندان ها هستند.
برای درمان و مشاوره ارتودنسی با دکتر حاج همتی، متخصص ارتودنسی کودکان در غرب تهران می توانید با شماره 02146019129 تماس بگیرید.
